Blog | Menter gymdeithasol | Policy

Adolygiad maniffesto – Beth mae maniffesto Llafur Cymru yn ei gynnig i fentrau cymdeithasol?

Bydd etholiadau Senedd Cymru yn cael eu cynnal ym mis Mai eleni. Wrth i’r pleidiau gwleidyddol ddechrau cyhoeddi eu maniffestos, byddwn yn edrych ar bob maniffesto yn eu tro gan ystyried beth maen nhw’n ei gynnig i’r sector yng Nghymru.

By Ceri-Anne Fidler Jones · 5 Mai 2021

Gweler y dudalen hon yn: English

Bydd etholiadau Senedd Cymru yn cael eu cynnal ym mis Mai eleni. Roedd maniffesto’r Grŵp Rhanddeiliaid Mentrau Cymdeithasol yn amlinellu sut gall y Llywodraeth Cymru nesaf gefnogi’r sector mentrau cymdeithasol i wireddu ei botensial ac ailadeiladu economi decach, mwy cynhwysol a chynaliadwy. Wrth i’r pleidiau gwleidyddol ddechrau cyhoeddi eu maniffestos, byddwn yn edrych ar bob maniffesto yn eu tro gan ystyried beth maen nhw’n ei gynnig i’r sector yng Nghymru.

Mae maniffesto Llafur Cymru ar gael yma.  Dyma rai o’r pwyntiau allweddol ar gyfer mentrau cymdeithasol yng Nghymru.

Ym maes swyddi a sgiliau, mae’r cynigion yn cynnwys adeiladu ar yr economi sylfaenol bresennol i dyfu economïau lleol. Byddai hyn yn cynnwys Cronfa Cefnogi Cwmnïau Lleol i gefnogi busnesau lleol. Mae’n ymddangos y byddai hyn yn fuddiol i fentrau cymdeithasol  Cymru, y mae llawr ohonynt yn gweithredu yn yr economi sylfaenol. Yn ein barn ni, byddai o gymorth i’r sector petai modd clustnodi cyfran o’r Gronfa hon ar gyfer mentrau cymdeithasol er mwyn sicrhau y gallant eu defnyddio.

Mae’r maniffesto hefyd yn addo rhoi rhagor o gefnogaeth i bryniant gweithwyr a, gyda chymorth y sector cydweithredol, ceisio dyblu nifer y busnesau sy’n eiddo i weithwyr. Rydym yn croesawu’r cymorth i dyfu’r sector cydweithredol a busnesau sy’n eiddo i weithwyr ac rydym yn edrych ymlaen at weld rhagor o fanylion am y cynnig hwn.

Ar fater ariannu, mae’r maniffesto yn cynnig sefydlu Cronfa Buddsoddi Hyblyg i Gymru gwerth £500m i gefnogi adferiad economaidd ac ehangu cronfeydd cyfalaf tymor hir Banc Datblygu Cymru i ddarparu benthyciadau tymor hir i fentrau bach a chanolig eu maint, entrepreneuriaid a chwmnïau newydd.  Roedd ein maniffesto yn galw am roi rhagor o ystyriaeth i gyfalaf tymor hir. I wneud y mwyaf o’i botensial, byddem yn hoffi i unrhyw wariant o’r fath yn y dyfodol ystyried anghenion penodol y sector a byddem yn croesawu’r cyfle i weithio gydag unrhyw blaid mewn llywodraeth i gynllunio a datblygu dull ariannu sy’n addas ar gyfer y sector.  Roeddem ni hefyd yn croesawu’r cynnig i sefydlu Banc Cymunedol oherwydd gallai hyn helpu i ateb anghenion mentrau cymdeithasol yn y trefi a’r pentrefi hynny lle nad oes banciau stryd fawr ar gael mwyach.

O ran adeiladu economi gryfach a gwyrddach, mae’r maniffesto yn cynnig cefnogi cynlluniau mentrau cymdeithasol arloesol fel caffis atgyweirio a chynnal beiciau a chynlluniau ailgylchu beiciau. Mae hyn i’w groesawu ond byddem yn dadlau bod gan fentrau cymdeithasol fwy o rôl i’w chwarae wrth ddatblygu economi gwyrddach a thecach. Mae mentrau cymdeithasol yn rhoi gwerth ar yr amgylchedd yn ogystal â phobl ac elw, a gallant arwain y ffordd wrth fynd i’r afael â newid hinsawdd. Mae llawer ohonynt yn rhedeg mentrau amgylcheddol mewn sectorau fel ynni adnewyddadwy, dim gwastraff, bwyd, bioamrywiaeth a rheoli tir.  Maent mewn sefyllfa ddelfrydol felly i chwarae rhan allweddol wrth helpu i gynnig hyfforddiant a datblygu sgiliau mewn cymunedau lleol fel rhan o broses o symud i economi werdd a theg.

Mae maniffesto Llafur Cymru yn addo Fframwaith Gofal Cymdeithasol Cenedlaethol. Byddai cylch gorchwyl y Fframwaith yn cynnwys marchnad ofal gyda mwy o gydbwysedd rhwng darparwyr cyhoeddus, gwirfoddol a phreifat. Mae mentrau cymdeithasol a chydweithredfeydd eisoes yn darparu gwasanaethau gofal ar draws Cymru sy’n seiliedig ar werthoedd ac sy’n cael eu harwain gan bobl. Rydym yn croesawu cynigion i newid cydbwysedd y farchnad gan ddod â rhagor o gyfleoedd i fentrau cymdeithasol a chydweithredol wrth ddarparu gofal, ond hoffem weld y sector yn cael ei gynnwys yn llawn yn yr ymgynghoriadau i gynllunio a gweithredu Fframwaith Gofal Cymdeithasol Cenedlaethol.

Mae’r maniffesto yn cynnig adeiladu 20,000 o dai cymdeithasol newydd, carbon isel, i’w gosod ar rent. Er nad yw’r maniffesto yn cynnwys manylion ynglŷn â’r dull o gyflawni hyn, hoffem weld mentrau cymdeithasol yn cael eu cynnwys yn y cadwyni cyflenwi a’r gwaith o gyflawni prosiectau o’r fath. Mae Llafur Cymru hefyd yn cynnig rhoi cymorth i dai cydweithredol, mentrau sy’n cael eu harwain gan y gymuned, ac ymddiriedolaethau tir cymunedol. Rydym yn croesawu’r cynigion i gryfhau’r sector hwn o’r economi gydweithredol yng Nghymru ac rydym o’r farn y dylid eu hategu â chymorth arbenigol a chymorth ar gyfer tai cydweithredol a thai a arweinir gan y gymuned.