#NewyddionDaCymru | Menter gymdeithasol

Dyfalbarhad, cadernid a gweledigaeth gymunedol yn dwyn gobaith o adfywio lido lleol i genedlaethau o bobl leol

Trwy heriau niferus a phrinder cyllid, mae pwyllgor o drigolion Brynaman wedi dangos cryn ddycnwch i ailfywiogi’r eicon lleol, gyda Throsglwyddo Ased Cymunedol yn rhoi rheolaeth uniongyrchol i’r gymuned ar ei ddyfodol, dyfodol sydd â’i fryd ar gynaliadwyedd.

By Ben Bostock · July 2, 2020

See this page in: English

Beth oedd gwreiddiau’r syniad i adfywio Lido Brynaman?

Yn y gymuned leol – bu lido ym Mrynaman ers y 1920au – fe’i hadeiladwyd gan bobl leol, gyda chynllun ‘ceiniog yn y bunt’ y glowyr yn talu amdano wrth i’r wlad ddod allan o golledion llethol y Rhyfel Byd Cyntaf. Mae wedi goroesi ar sawl wedd ers hynny.

Yn ei hanes diweddaraf, fe’i rhoddwyd yng ngofal yr awdurdod lleol, bellach Cyngor Sir Caerfyrddin, ei Ymddiriedolwyr presennol. Am sawl blwyddyn, cafodd ei gynnal gan wirfoddolwyr lleol gydag ychydig o gymhorthdal gan y Cyngor. Ar ôl i’r dirwasgiad daro yn 2010, caeodd y Cyngor y pwll, gan ddatgan mai costau a’r angen am adnewyddu oedd y rheswm dros ei gau. Ar ôl cau, ceisiodd y gymuned leol ailagor y lido, ond ni lwyddont berswadio’r Cyngor y byddai’n bosibl. Yn 2014, sefydlom y pwyllgor presennol fel rhyw fath o ymdrech olaf i geisio’i ailagor. Mae trafod hirfaith gyda’r Cyngor ac adfywiad lidos ledled y DU wedi’n harwain i’r pwynt hwn. Er blynyddoedd o esgeulustod, mae’r strwythur yn sefyll o hyd ac mae potensial i’w adfer i genedlaethau’r dyfodol ei ddefnyddio.

A allwch roi crynodeb i ni o’r hyn sydd wedi’i gyflawni?

Ers dros 5 mlynedd, bu’r pwyllgor yn gweithio’n amyneddgar gyda swyddogion, yn creu cynlluniau, yn cael cymorth gan bobl leol, busnesau, arweinwyr cymuned a chynghorwyr, i ddatblygu cynllun yn edrych tua’r dyfodol ar gyfer y lido, a oedd yn dderbyniol i Gyngor Sir Caerfyrddin. Crynhowyd y cynllun newydd yn gyflwyniad lliwgar a chyffrous yn dangos sut olwg allai fod ar y lido yn y dyfodol, yn hytrach nag edrych i’r gorffennol. Fe wnaeth dyfalbarhad, ynghyd â’r newidiadau diweddar i boblogrwydd campau a nofio awyr agored`, helpu i newid meddyliau’r Cyngor ac, ym mis Rhagfyr 2019, cytunont drosglwyddo’r lido i’r pwyllgor – bellach Brynaman Lido Limited.

A fu’n rhaid i chi oresgyn unrhyw rwystrau / heriau mawr?

Do, llawer ohonynt. Yn bennaf, roedd angen gwneud llawer o ymchwil a datblygu cynllun busnes cadarn iawn a ddangosodd i gynghorwyr a staff allweddol yn y Cyngor y gallai dyfodol gwahanol a mwy cyffrous fod i’r lido. Yr her fwyaf oedd delio â’r holl gamau yr oedd yn rhaid i ni fynd drwyddynt gyda staff y Cyngor er mwyn eu cael nhw i adnabod gwerth ein cynnig, gan ddilyn i fyny gyda nhw’n gyson a chael ymatebion i fyrdd o negeseuon e-bost. Her fawr arall oedd cadw’r pwyllgor i fynd pan oeddem yn cael cymaint o anawsterau ac, am amser hir, roedd hi’n teimlo fel petaem ni’n cael trafferth gwneud unrhyw gynnydd.

Collom rai aelodau da o’r pwyllgor ar y daith ac, yn ffodus, roeddem wedi gallu cael aelodau newydd, gyda chraidd cadarn a thaer a wnaeth lwyddo i gadw fynd yn wyneb adfyd.

Wrth gwrs, nawr ein bod ni wedi goresgyn yr heriau hynny, rydym wedi wynebu 1) llifogydd, a wnaeth brinhau cyllid a gallu pobl i gyfrannu at ein hachos, a 2) COVID-19, sy’n golygu a) nad yw’r prif ffynonellau cyllid y byddem wedi gwneud cais iddynt ar gael i ni mwyach; b) nid yw’n teimlo’n briodol codi arian ar gyfer gwaith adnewyddu lido sydd heb hyd yn oed ddechrau eto pan mae cymaint o bobl yn colli eu bywoliaeth; ac c) cadw pellter cymdeithasol ‘normal newydd’ sy’n anhysbys, sy’n golygu y gallai fod angen ailysgrifennu ein hachos busnes yn llwyr.

Dywedwyd wrthym y gallai’r broses o Drosglwyddo Ased Cymunedol gymryd hyd at flwyddyn ond rydym yn pryderu yn awr y bydd yn cymryd cyfnod hirach byth o dan yr amgylchiadau presennol.

"Mae cydweithredu trwy rannu gwybodaeth a phrofiad yn hanfodol mewn unrhyw sector, ond mae’n arbennig o bwysig yn y sector gwirfoddol, lle y mae llawer o fentrau bychain yn cael anawsterau tebyg. Gall rhannu profiadau o ddelio ag awdurdodau lleol, strwythurau cyfreithiol, cyrff ariannu, Cyllid a Thollau EM ac asiantaethau eraill y llywodraeth fod yn ddefnyddiol iawn."

Judi Hughes, Brynaman Lido Limited

Beth nesaf?

Mwy o amynedd a pharhau i drafod â Chyngor Sir Caerfyrddin tra byddwn yn aros am godi’r cyfyngiadau ar symud. Mae angen i ni edrych eto ar ein hamserlen a gweld beth fydd yn bosibl wrth i’r wlad ddod dros y pandemig. Byddwn yn troedio’n ofalus ac yn sensitif, ond gyda’r gobaith y bydd lido deniadol, wedi’i adnewyddu, gyda holl fanteision nofio yn yr awyr agored, yn cael ei ystyried gan y gymuned leol a’r Cyngor yn rhan hanfodol o ddod dros y pandemig.

Rydym wedi gwneud rhywfaint o gynnydd ac wedi derbyn cymeradwyaeth gan CAF (y Charities Aid Foundation) am gymorth a thudalen codi arian gyda nhw – bydd hyn yn rhoi’r cyfle i ni gael ymgyrch codi arian gyfredol a byddant yn derbyn rhoddion ac yn trefnu rhodd cymorth ar ein rhan. Rydym wedi’n sefydlu’n Gymdeithas Budd Cymunedol Elusennol ac rydym wedi cofrestru’n elusen gyda Chyllid a Thollau Ei Mawrhydi, sy’n caniatáu i ni gael yr un buddion ag elusen gofrestredig gyda’r Comisiwn Elusennau.

Rydym yn ystyried beth ddylai ein cam nesaf fod ac, wrth i bethau ddechrau agor, byddwn yn trafod ein hopsiynau yn fewnol, gyda’r gymuned leol a chyda’r awdurdod lleol. Mae angen i ni fod yn ofalus am ofyn i bobl godi arian ar adeg mor anodd.

A oes unrhyw aelodau staff / y gymuned yr hoffech gyfeirio atynt yn arbennig?

Nid oes gennym staff, dim ond criw ymroddedig o bobl sy’n dod â’u cryfderau arbennig eu hunain i’n hachos. Rwy’n eu canmol nhw oll am eu hamynedd a’u dyfalbarhad.

Sut mae Dechrau Newydd Busnes Cymdeithasol Cymru wedi’ch cynorthwyo chi?

Ers i ni gysylltu’n wreiddiol â Busnes Cymdeithasol Cymru, Canolfan Cydweithredol Cymru ac, yn fwy diweddar, Dechrau Newydd Cymru, maen nhw wedi bod yn hynod barod eu cymwynas i ni. Rhoddodd eu cymorth y sicrwydd a’r hyder i ni ddal ati i symud ymlaen ac fe wnaeth ein helpu ni i gryfhau a sefydlu ein model busnes. Maen nhw bob amser yno i wrando ac mae ganddynt wybodaeth helaeth am y sector gwirfoddol, gan roi cyngor ar gael cefnogaeth y gymuned a chyllid i’n prosiect. Hefyd, maen nhw wedi darparu cymorth ariannol hanfodol i’n helpu ni gydag ymchwil ac i’n tywys trwy broses sefydlu Cymdeithas Budd Cymunedol Elusennol. Bu’n dda iawn cael cynghorwyr sy’n annibynnol ar yr awdurdod lleol a gwleidyddiaeth.

A allwch ddisgrifio pwysigrwydd cydweithredu gan y gymuned leol a busnesau cymdeithasol i feithrin gwydnwch mewn cyfnod ansicr?

Mae cydweithredu trwy rannu gwybodaeth a phrofiad yn hanfodol mewn unrhyw sector, ond mae’n arbennig o bwysig yn y sector gwirfoddol, lle y mae llawer o fentrau bychain yn cael anawsterau tebyg. Gall rhannu profiadau o ddelio ag awdurdodau lleol, strwythurau cyfreithiol, cyrff ariannu, Cyllid a Thollau EM ac asiantaethau eraill y llywodraeth fod yn ddefnyddiol iawn. Mae dod o hyd i bobl a sefydliadau eraill â nodau tebyg, ac a allai fod eisiau cydweithredu, yn hanfodol i lwyddiant y sector. Un o’n nodau, er enghraifft, yw defnyddio ynni adnewyddadwy ac arferion cynaliadwy ac, er nad ydym yn arbenigwyr yn y maes hwnnw, mae busnesau cymdeithasol eraill sy’n arbenigwyr. Rydym wedi datblygu ein gwybodaeth trwy ymgynghori ag Ymddiriedolaeth Ynni Cymru a rhwydwaith Lidos y DU, ac rydym yn hapus i rannu’r wybodaeth honno gydag eraill. Rydym yn ffodus ein bod yn yr un ardal ag Awel Co-op, felly rydym wedi elwa o berthynas â nhw. Mae un ymyl arian wedi bod i gwmwl y ‘cyfnod ansicr’ hwn, sef ei fod wedi datgelu posibiliadau rhoi’r Newid yn yr Hinsawdd yn gyntaf a’r rhan bwysig y bydd gan y sector ynni adnewyddadwy yn y dyfodol.

Pe byddai gennych un neges i’r sector busnesau cymdeithasol yn awr, beth fyddai’r neges honno?

Byddwch yn amyneddgar, byddwch yn ffyddiog a chefnogwch eich gilydd. Nid yw hyn am byth.

 


 

Os oes gennych syniad am fusnes cymdeithasol ac yr hoffech ddysgu mwy am y cymorth sydd ar gael gan Ddechrau Newydd Busnes Cymdeithasol Cymru, neilltuwch le ar un o’n gweminarau rhanbarthol ‘Dechreuwch Rywbeth Da’ neu cysylltwch â’r tîm Dechrau Newydd i weld sut gallant helpu.

Mae Lido Brynaman wedi cael cymorth a chyngor ymgynghoriaeth busnes gan Busnes Cymdeithasol Cymru Dechrau Newydd, sy’n cael ei ariannu gan Gronfa Datblygu Rhanbarthol Ewrop a’i gyflwyno gan Ganolfan Cydweithredol Cymru.

Oes gennych chi stori i #NewyddionDaCymru?

Os ydych chi’n gwybod am unrhyw un sydd wedi bod yn gwneud gwahaniaeth yn ei gymuned neu os hoffech hyrwyddo eich gweithredoedd da, cysylltwch â ni er mwyn rhannu’r hanes.

  • This field is for validation purposes and should be left unchanged.