Drwy weithio gyda’n gilydd, gallwn adeiladu cryfder newydd ac undod newydd yn ein cymunedau

Yn y blog terfynol ar gyfer Pythefnos Cwmnïau Cydweithredol 2020, mae'r Prif Weinidog Mark Drakeford yn dweud bod rhaid i ni ddefnyddio syniadau a gwerthoedd cydweithredol unwaith eto os ydym am ailfeddwl ac ail-lunio Cymru'r dyfodol yn wyneb y cyfnod hwn o darfu a newid.

See this page in: English

Mae’r coronafeirws wedi creu set o amgylchiadau heb eu tebyg, nid yn unig yma yng Nghymru, ond yn fyd-eang hefyd. Er nad yw’r gwaith uniongyrchol o ymateb i Covid-19 wedi dod i ben eto, mae’n bryd dechrau edrych tua’r dyfodol, i’r adferiad, ac i fanteisio ar y gwersi a’r syniadau newydd sydd wedi deillio o’r argyfwng hwn a dechrau ar y gwaith o ail-adeiladu ein heconomi, ein gwasanaethau cyhoeddus a’n byd cyhoeddus mewn ffordd newydd a chryfach – un lle mae gan y mudiad cydweithredol yng Nghymru gyfraniad pwysig i’w wneud.

Wrth wneud y gwaith hwnnw yma yng Nghymru, mae gennym sylfaen gadarn i adeiladu arni. Rwy’n falch o’r hyn mae Llywodraeth Cymru wedi’i wneud yn ystod y blynyddoedd diwethaf o ran cymryd gwaith gwych Comisiwn Cwmnïau Cydweithredol a Chydfuddiannol Cymru a gwireddu gwerthoedd camau cydweithredol ar draws pob maes yn y llywodraeth – cyfran deg i bawb.

Ym maes gofal cymdeithasol, rydym wedi deddfu i gefnogi’r gwaith o ddatblygu darparwyr dielw a sefydlu’r Gronfa Gofal Integredig i hyrwyddo modelau darparu amgen. Yn yr economi sylfaenol, rydym wedi sefydlu cronfa arbrofol newydd gwerth £4.5 miliwn i brofi syniadau a ffyrdd newydd o weithio drwy fwy na 50 o brosiectau peilot, y gobeithiwn eu datblygu ym maes caffael.

Ym maes tai, rydym yn profi modelau newydd o gartrefi a chymunedau cydweithredol ac, ym maes addysg, rydym yn defnyddio syniadau cydweithredol i helpu i lywio cwricwlwm newydd cyffrous ar gyfer y genhedlaeth nesaf o ddysgwyr.

Ond pan fydd pethau’n anodd mae’r egwyddorion yn cael eu profi mewn gwirionedd. A thros yr wythnosau diwethaf, rwyf wedi bod yn eithriadol o falch bod gennym ni yng Nghymru aelodau cydweithredol o’r Senedd yn y llywodraeth, gan droi egwyddorion cydweithredol yn gamau gweithredu ymarferol – o’r gwaith rydym wedi’i wneud i sicrhau bod cymorth hanfodol ar gael i gwmnïau cydweithredol a busnesau mentrau cymdeithasol drwy’r argyfwng; o ran cydnabod y sector manwerthu bwyd fel gweithwyr allweddol sy’n gymwys i gael cymorth addysg a gofal plant; neu o ran sicrhau nad oes unrhyw gwmnïau sydd wedi’u lleoli mewn hafan treth yn gallu cael gafael ar gymorth drwy ein Cronfa Cadernid Economaidd – nid yw’n gyd-ddigwyddiad mai syniadau wedi’u seilio ar egwyddorion ac ymgyrchoedd cydweithredol rydym wedi bod yn fwyaf parod i droi atynt yn ystod yr argyfwng hwn.

Ond efallai mai gwir athrylith y mudiad cydweithredol yw’r weledigaeth flaengar y mae’n ein helpu ni i’w chyflwyno ar gyfer yfory, ynghyd â’r newid ymarferol y mae’n ein helpu ni i’w gyflawni heddiw. Wrth i ni feddwl am etholiadau’r Senedd yn 2021, rhaid i ni gael cryfder unwaith eto o’r weledigaeth gydweithredol honno o yfory.

Rhaid i ni adeiladu ar y gwaith rhagorol a wnaed gan Ganolfan Cydweithredol Cymru i hyrwyddo adeiladu cyfoeth cymunedol; rhaid i ni bwyso ar waith ymgyrch Rheilffordd y Bobl i ailffurfio trafnidiaeth bws a thrên, a rhaid i ni ddefnyddio’r gwaith ymgynghori rydym eisoes wedi’i wneud yng Nghymru i roi grym y gyfraith i gymunedau sydd am ddiogelu asedau o werth ac arwyddocâd lleol ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol, gan fynd ati ym mhob ardal i ymgorffori’r egwyddor y dylai buddsoddiadau a wneir gan y gymuned arwain at fanteision a rennir gan y gymuned.

Dim ond edrych yn ôl ar y ganrif ddiwethaf o waith y Blaid Gydweithredol sydd raid i weld yr effaith ddofn a pharhaol y mae syniadau cydweithredol wedi ei chael o ran newid blaengar yma yng Nghymru. Ac ar y gronfa honno o syniadau a gwerthoedd y mae’n rhaid i ni fanteisio eto os ydym am ail-feddwl ac ail-lunio Cymru’r dyfodol yn wyneb y foment bresennol hon o aflonyddwch a newid. Manteisio ar y gorffennol er mwyn edrych ymlaen i’r dyfodol.

Dull gweithredu sy’n fwy apelgar yn sgil yr hyn y mae’r coronafeirws wedi’i ddangos i ni – yr angen i roi cyfrannau teg yn ôl wrth galon ein gwleidyddiaeth, ein heconomi a’n polisi cyhoeddus. Cyfrannau teg i bawb.

O Robert Owen ymlaen, dyma beth sydd wedi nodweddu’r mudiad cydweithredol – egwyddor gref ynghlwm wth weithredu ymarferol.  Y profiad hwnnw o’r mudiad cydweithredol, sydd wedi’i wreiddio mewn pobl a lle, sydd i’w weld mor gryf yn adroddiad rhagorol diweddar y Blaid Gydweithredol, ‘Owning the Future’.

Mae’r adroddiad rhagorol hwnnw’n gwneud y pwynt nad yw 68% ohonom am golli’r ymdeimlad newydd o ysbryd cymunedol sydd wedi datblygu yn sgil y cyfyngiadau symud, ac y gallwn adeiladu economi decach a mwy cynaliadwy drwy ymwreiddio syniadau cydweithredol.

Mae hynny’n syniad rwy’n ei groesawu a’i rannu. Drwy weithio gyda’n gilydd, gallwn greu cryfder newydd ac undod newydd yn ein cymunedau, drwy roi cyfleoedd newydd i’r rhi sydd eu hangen, drwy ailadeiladu ein cymunedau ar sail gwerthoedd cydweithredol cyfiawnder cymdeithasol a thegwch, a thrwy gyfrannau teg i bawb.

Mae’r neges hon yn seiliedig ar araith a roddwyd gan Mark Drakeford, y Prif Weinidog, i Blaid Gydweithredol Cymru ym mis Mehefin 2020. Fe’i cyhoeddir fel rhan o gyfres ar gyfer Pythefnos Cwmnïau Cydweithredol 2020. Gadewch i ni adeiladu rhywbeth gwell gyda’n gilydd. #KeepCooperating

 

“Gwir athrylith y mudiad cydweithredol yw’r weledigaeth flaengar y mae’n ein helpu ni i’w chyflwyno ar gyfer yfory, ynghyd â’r newid ymarferol y mae’n ein helpu ni i’w gyflawni heddiw.”

Rhag ofn i chi eu methu..

Darllenwch fwy o'n blogiau #KeepCooperating ar gyfer Pythefnos Cwmnïau Cydweithredol 2020

  • Wind turbines in Wales

    July 2, 2020 · Blog | Cydweithredol | Cynhwysiant ariannol | Y wasg a barn

    Clirio’r aer

    Mae'r cyfyngiadau symud sydd ar waith oherwydd COVID-19 yn helpu i fynd i'r afael â'r newid yn yr hinsawdd, felly gadewch i ni 'ddilyn y wyddoniaeth' a defnyddio...

  • July 1, 2020 · Blog | Cydweithredol | Cynhwysiant ariannol | Y wasg a barn

    Ymagwedd gydweithredol at fancio ar ôl y pandemig

    Mae Mark Hooper yn arwain y broses o ddatblygu banc cymunedol i Gymru sydd mewn perchnogaeth gydweithredol. Mae'n sôn ychydig wrthym am ble maen nhw arni gyda Banc...

  • Elite SEA meet with Lee Waters

    June 30, 2020 · Blog | Menter gymdeithasol | Y wasg a barn

    Rhoi llais i fusnesau cymdeithasol yn yr agenda ailadeiladu/adfer

    Mae Dr Sarah Evans, Cynghorydd Polisi ac Ymchwil Annibynnol ar gyfer y sector busnes cymdeithasol, yn disgrifio’r gwaith sy’n cael ei wneud i sicrhau bod cwmnïau cydweithredol a...