Blog | Menter gymdeithasol | Policy

Sut y gall yr economi gymdeithasol chwarae rôl ehangach yn y gwaith o lunio Cymru fwy ffyniannus a chynhwysol?1

Ysgrifenwyd gan Kate Carr, yw Cyfarwyddwr Partneriaethau, Cyfathrebu ac Ymgysylltu Swyddfa Comisiynydd Cenedlaethau'r Dyfodol.

By Jo Brown · November 14, 2018

See this page in: English

Os ydych yn chwilio am arloesedd, treuliwch beth amser gyda phobl wrth galon y sector cwmnïau cydweithredol a mentrau cymdeithasol – y bobl hynny sy’n benderfynol o ‘gyflawni’r newid’, ac sy’n deall y cysyniad o wneud ‘gyda phobl’, nid gwneud ‘ar eu rhan’. Y nhw yw’r datryswyr problemau, yr arloeswyr, yr entrepreneuriaid, ac fel sector, maent yn cyfrannu £2.37 biliwn i economi Cymru.

Ym mis Medi, bûm yn ffodus i gael fy ngwahodd i fod yn rhan o wobrau a chynhadledd Busnes Cymdeithasol Cymru. Yno, soniais am yr heriau hirdymor sy’n wynebu cenedlaethau’r dyfodol a’r cyfleoedd sydd i ddod – y materion y mae’n rhaid i benderfynwyr yng Nghymru gynllunio ar eu cyfer ‘nawr, pa un a ydynt yn ymwneud ag effaith y newid yn yr hinsawdd ar ein hiechyd a’n cartrefi, helpu poblogaeth sy’n heneiddio i fyw’n iach am gyfnod hwy, neu’r datblygiadau o ran technoleg a fydd yn arwain at newid sylfaenol yn y ffordd yr ydym yn byw ac yn gweithio.

Mae’n ddigwyddiad ysbrydoledig sy’n arddangos yr amrywiaeth o bobl sy’n gwneud gwahaniaeth i’w cymunedau ac i’r economi – o gwmni Natural Weigh, a’i ymdrechion i’n cadw’n iach a’n helpu i atal y defnydd o blastigion untro, Wafflau Tregroes, sydd bellach yn gwmni sy’n eiddo i’r gweithwyr, i enillydd y categori Menter Gymdeithasol y Flwyddyn, Canolfan Hamdden Plas Madog, sy’n dod â chymunedau at ei gilydd ac yn eu cadw’n heini.

Mae’r sefydliadau sy’n cefnogi’r economi gymdeithasol yng Nghymru yn cydweithio i ystyried yr hyn y gellir ei wneud i alluogi mentrau cymdeithasol a sefydliadau eraill yn yr economi gymdeithasol i chwarae rôl ehangach yn y gwaith o lunio Cymru fwy ffyniannus a chynhwysol. Mae’r gwaith hwn yn cael ei ddatblygu gan y rheiny ar y rheng flaen, ac mae’n cynnwys busnesau cymdeithasol ac eraill ledled Cymru er mwyn sicrhau bod eu llais yn cael ei glywed, yn unol â Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol.

Roedd ymateb y bobl yn y digwyddiad yn eglur – maent yn chwilio am gamau weithredu cyflym a chefnogaeth ymarferol, gan gynnwys:

  • Hyrwyddo busnesau cymdeithasol: gwell ymwybyddiaeth o nwyddau a gwasanaethau, gan roi llwyfan i’r hyn sydd ar gael
  • Addysg am entrepreneuriaeth gymdeithasol: ysbrydoli ein plant ysgol am y cyfleoedd sydd ar gael ac ymestyn hynny trwy gydol dysgu gydol oes – mae hyn yn arbennig o bwysig gyda phoblogaeth sy’n heneiddio a’r newidiadau anochel i fyd gwaith yn y dyfodol
  • Newid prosesau caffael a phrosesau eraill i’w gwneud yn haws i fusnesau cymdeithasol ennill contractau: cefnogi cyrff cyhoeddus a sefydliadau eraill i wneud gwell defnydd o’r sgiliau a’r atebion arloesol a ddarperir gan fentrau cymdeithasol a chwmnïau cydweithredol – gan gyfeirio cymunedau atynt.
  • Meithrin sgiliau: paratoi’r sector ar gyfer y pedwerydd chwyldro diwydiannol, a fydd yn deillio o ddatblygiadau ym maes technoleg. Mae’r sector wedi gwneud cymaint i helpu cymunedau i symud tuag at gynhwysiant digidol, ond sut y mae’r rheiny sy’n rhedeg busnesau yn cael eu cefnogi i fanteisio i’r eithaf ar gyfleoedd ac i liniaru’r risgiau sy’n deillio o newidiadau i’r ffordd yr ydym yn gwneud busnes? Mae angen cymryd camau i sicrhau bod y sector sy’n gweithio gyda rhai o’n pobl fwyaf agored i niwed yn gwbl barod.

Mae Swyddfa Comisiynydd Cenedlaethau’r Dyfodol yn gweithio gyda Chanolfan Cydweithredol Cymru a phartneriaid eraill i helpu i ysbrydoli cyrff cyhoeddus i wella lles trwy ein rhaglen Y Gallu i Greu. Mae’r gwaith hyd yma yn cynnwys rhai o’r newidiadau syml y gall ein cyrff cyhoeddus eu gwneud, ac mae hyn yn cynnwys y modd y gallant wneud gwell defnydd o’r hyn sydd gan y sector mentrau cymdeithasol a chwmnïau cydweithredol i’w gynnig. Gallwch gael rhagor o wybodaeth am hyn yma.

Want to find out more about our policy work? Get in touch with our policy officer.

Ceri-anne.fidler@wales.coop