Rhaid inni osod sylfeini tai dan arweiniad y gymuned

Dros yr ychydig flynyddoedd diwethaf, mae Canolfan Cydweithredol Cymru wedi bod yn gosod y sylfeini ar gyfer mudiad tai wedi’u harwain gan y gymuned yng Nghymru. Ond, er gwaethaf cynnydd da, mae conglfaen ar gyfer llwyddiant y mudiad newydd hwn ar goll o hyd.

See this page in: English

Dros yr ychydig flynyddoedd diwethaf, mae Canolfan Cydweithredol Cymru wedi bod yn gosod y sylfeini ar gyfer mudiad tai wedi’u harwain gan y gymuned yng Nghymru. Ond, er gwaethaf cynnydd da, mae conglfaen ar gyfer llwyddiant y mudiad newydd hwn ar goll o hyd.

Mae mynediad at gyllid priodol yn parhau i fod yn rhwystr. Mae rhai grwpiau cymunedol yn parhau i’w chael yn anodd codi’r arian i baratoi cynlluniau datblygu, prynu tir a thalu costau adeiladu. Efallai nad yw hyn yn syndod. Mae’n ddigon anodd i fusnesau sefydledig godi cyfalaf, ond i grwpiau tai wedi’u harwain gan y gymuned, gall hyn fod yn rhwystr mawr i’w oresgyn.

Mae Canolfan Cydweithredol Cymru yn helpu pobl i ddod at ei gilydd i ddatblygu cynlluniau tai cydweithredol newydd ac wedi’u harwain gan y gymuned trwy ein prosiect Cymunedau’n Creu Cartrefi. Daw’r grwpiau ym mhob siâp a maint. Grwpiau bach o ffrindiau yn prynu tŷ i’w rannu, lesddeiliaid yn sefydlu pwyllgor rheoli tenantiaid, aelodau’r gymuned yn prynu tir lleol ar gyfer datblygu tai newydd, a phobl sydd eisiau datblygu cartrefi cynaliadwy gydag ôl-troed ecolegol bach.

Mae Covid-19 wedi golygu bod hyd yn oed mwy o bobl yn archwilio’r dull gan ei fod yn gallu helpu gwneud tai o ansawdd da yn fwy fforddiadwy. Mae hefyd yn galluogi pobl i fyw mewn ffordd sy’n meithrin perthnasoedd ac yn lleihau ynysu.

Mae tai cydweithredol a thai wedi’u harwain gan y gymuned ar raddfa fach yn y DU, ond yn llawer mwy dramor. Er enghraifft, mae’n cyfrif am fwy na 20% o’r cyflenwad tai yn Sweden.  A chan ei fod yn fwy cyfarwydd yn Sweden, mae mynediad at gyllid yn llai o rwystr. Mae’n well gan fanciau fuddsoddi yn yr hyn y maent yn gyfarwydd ag ef, ac yn anffodus, nid yw banciau ym Mhrydain yn gwybod llawer (eto) am dai wedi’u harwain gan y gymuned.

Cronfa benthyciadau cylchol

Credwn fod achos cryf i Lywodraeth Cymru greu cronfa benthyciadau cylchol i alluogi mwy o grwpiau i ddatblygu eu cynlluniau a lleihau’r oedi. Hwn yw’r darn mwyaf o’r jig-so sydd ar goll yng Nghymru o hyd. Mae gan Lywodraeth Cymru fynediad at gyllid cyfalaf trafodiadau ariannol gan Lywodraeth y DU. Rydym yn cynnig y dylid defnyddio rhywfaint o’r cyllid hwn i greu cronfa newydd ar gyfer tai wedi’u harwain gan y gymuned. Cronfa fenthyciadau fyddai hon, nid cronfa grantiau, ac mae ein modelau’n dangos y gellid adennill costau’r gronfa o fewn y 10 i 15 mlynedd nesaf.

Byddai arian cyfalaf y trafodiadau ariannol yn ffynhonnell gyllid ddelfrydol ar gyfer y gronfa newydd hon, ac yn helpu i ddiwallu’r angen am fwy o dai fforddiadwy ar yr un pryd.

Gall tai wedi’u harwain gan y gymuned gael effaith drawsnewidiol ar fywydau pobl, ac mae’n gweddu i lawer o bobl yn well o lawer na mathau o dai mwy traddodiadol. Os hoffech chi gael gwybod mwy am dai wedi’u harwain gan y gymuned neu ein hymgyrch ar gyfer cronfa ddynodedig i gefnogi cynlluniau newydd, mae croeso i chi gysylltu â’n tîm – wales.coop ac info@wales.coop.

Caiff rhaglen Tai Cydweithredol a Thai sy’n cael eu Harwain gan y Gymuned Canolfan  Cydweithredol Cymru ei chefnogi’n ariannol gan y Nationwide Foundation a Llywodraeth Cymru.

Mwy am dai a arweinir gan y gymuned