Mae cwmni cydweithredol tai cynaliadwy yn lle ffyniannus ar gyfer cenedlaethau’r dyfodol

Mae aelodau’r cwmni cydweithredol yn rhannu ac yn cyfnewid eu sgiliau a’u profiad i helpu pawb i symud tuag at ffordd fwy cynaliadwy o fyw.

See this page in: English

Mae mwy na chant o bobl wedi dod trwy ddrysau Brithdir Mawr yn Sir Benfro yn ystod y chwarter canrif ddiwethaf, gan ddysgu sut i fyw’n gynaliadwy gyda natur, tyfu eu bwyd eu hunain, cynhyrchu eu hynni eu hunain a chreu cymuned yng ngwir ystyr y gair.

Un preswylydd o’r fath yw Lea Trainer. Arferai fyw bywyd prysur 14-awr y dydd fel rheolwr prosiect, gan godi am 4am i gymudo i’r gwaith a chyrraedd adref oriau’n ddiweddarach wedi ymladd a phrin yn cael amser i weld ei blant. Mae Lea a’i deulu wedi cyfnewid prysurdeb bywyd y ddinas am amgylchedd delfrydol Brithdir Mawr, gan dreulio oriau gwerthfawr gyda’i blant mewn cymuned gynaliadwy. Mae Brithdir Mawr yn gymuned o ddeg oedolyn a saith o blant.

Maent yn rhannu syniadau, adnoddau a sgiliau, gan ddysgu am natur a ffyrdd o fyw sy’n eu cysylltu â’r ddaear. Trwy dyfu eu bwyd eu hunain, a chynhyrchu eu trydan eu hunain, mae Lea’n teimlo bod y symud wedi newid bywyd ei deulu er gwell:

“Daeth fy ngwraig â’r plant yma’r llynedd ar drip addysgiadol ac roedden nhw’n anfon negeseuon ataf am wylio adar a phryfaid a chefais ryw fath o epiffani. Dyna feddwl tybed pam oedd gen i wraig a phlant prydferth ond prin fy mod i’n eu gweld nhw.”

“Mae'n amhosibl cymharu ein bywyd ni heddiw â sut yr oedd o'r blaen. Nawr, rwy'n gallu treulio amser gwerth chweil gyda’m plant a’m gwraig. Rydyn ni'n bwyta gyda'n gilydd fel cymuned, rydyn ni'n yn mynd i'r coed, rydyn ni'n dysgu am natur, ynni adnewyddadwy. Rwyf wedi sylwi ar wahaniaeth gwirioneddol yn y plant yn barod. Heb os mae eu personoliaethau a'u rhyddid mynegiant wedi datblygu. Maen nhw'n un gyda natur, yn dringo coed, yn cerfio llwyau o bren, ac maen nhw wedi dod allan o’u cragen."

Lea Trainer

“Mae pob diwrnod yn wahanol yma. Ond rydyn ni i gyd yn cwrdd fel cymuned am 11 y bore i gael coffi ac yna eto i gael cinio. Mae gan rai pobl swyddi rhan-amser, bydd eraill yn gofalu am yr ardd ac mae ein plant yn cael eu haddysgu gartref. Rydyn ni’n cael diwrnod cymunedol bob wythnos pan fyddwn ni’n cynnal gweithgareddau gyda’n gilydd, fel casglu afalau.”

Meddai Lea:

“Rwyf wedi gweld cymaint mae fy nheulu wedi elwa’n barod ers i ni symud yma. Mae’n gweithio’n berffaith i ni ac mae’n ardal mor brydferth i fyw ynddi. Ar noson glir, mae’r awyr yn anhygoel, ac mae gan un o’r preswylwyr delesgop enfawr ac roeddem yn gallu gweld modrwyau Sadwrn. Allwch chi ddim cael hynny mewn gwerslyfr.”

Mae Canolfan Cydweithredol Cymru wedi bod yn cefnogi ac yn hyrwyddo twf tai a arweinir gan y gymuned ers 2012 ac, ym mis Ebrill eleni, lansiodd ei rhaglen Cymunedau’n Creu Cartrefi sydd â’r nod o ysgogi’r galw am dai a arweinir gan y gymuned ledled Gymru. Ariennir y rhaglen gan Sefydliad Nationwide a Llywodraeth Cymru.

Canfu ymchwil ddiweddar a gomisiynwyd gan Ganolfan Cydweithredol Cymru bod y rhai sy’n byw mewn tai a arweinir gan y gymuned yn teimlo’n llai ynysig gan eu bod wedi’u hamgylchynu gan rwydwaith cefnogol, bod ganddynt iechyd meddwl a llesiant gwell a’u bod wedi datblygu eu set sgiliau ymhellach yn ogystal â chynyddu eu hyder.

Gyda thri deg a mwy o gynlluniau eisoes ar waith ledled Cymru, gellir creu cymunedau at wahanol ddibenion a gweledigaethau a rennir. Tra bod rhai cynlluniau wedi’u creu i wneud tai yn fwy fforddiadwy i breswylwyr, mae eraill wedi’u datblygu ar gyfer pobl sydd eisiau gwell ffyrdd ecogyfeillgar o fyw.

O ran Brithdir Mawr, y cam nesaf yn ei ddatblygiad yw prynu’r safle wyth deg erw y mae wedi’i leoli arno gan y lesddeiliad presennol, fel y gall warantu y bydd yn para ymhell i’r dyfodol. Mae’r preswylwyr wedi lansio ymgyrch gyllido dorfol i geisio codi arian i brynu’r tir y maent yn byw arno yn y gobaith o godi £1 miliwn i brynu’r safle.

Brithdir Mawr is a co-operative community that has been acting as the steward for an 80 acre farm in Pembrokeshire since 1994.

In 2002, the Brithdir Community officially formed a housing co-operative to govern the properties democratically; since then, members meet weekly to discuss the management of the homes and land.

Though the structure of the community has changed over the years,the ethos remains the same, with members sharing resources, meals and knowledge, and creating a supportive, nurturing environment to live in.

A sustainable and globally responsible community

The co-operative aims to work towards a lifestyle that leaves the environment – both local and global – better, or at least no worse, at the end of their lives.

The community try to meet as many of their needs as possible from the land. They husband goats, ducks, chickens and bees to provide milk, eggs and honey. They also produce organic fruit and veg in polytunnels and large gardens as well as preserve produce and bake bread.

They coppice wood for fuel and use their own materials such as wood and willow for craftwork.

The community take care of the land according to organic principles, and try to recycle and conserve resources as much as possible, using compost toilets and are off the grid water and electricity.

Living and learning together

Everyone that stays at Brithdir Mawr believes that the benefits of collective living outweigh the difficulties. They believe that working together is easier and more enjoyable than working separately and they aim to behave in a way so that all can flourish and feel at home.

Members of the co-operative share and exchange their skills and experience to help everyone move towards a more sustainable lifestyle.

A co-operative community

Many people have come and gone over the years, some staying for just a short time, some for as long as 20 years. During this time the community has welcomed many hundreds of visitors including friends and family, volunteers, course participants, event attendees and students.

The co-op is run based on the principles of sustainability, collective living and education and most who have stayed there, have left with very fond memories and having learnt something new about sustainable living, reducing their carbon footprint or growing food.

Eisiau sefydlu cynllun tai tebyg? Cysylltwch â ni.

co-op.housing@wales.coop

Cynnwys cysylltiedig