Blog | Policy

Rheoli Cenhadaeth: Cymryd yr Amser a’r Gofod i Adnabod eich Gweledigaeth a Gwerthoedd

Mae Paul Stepczak, o Ganolfan Gydweithredol Cymru, yn trafod y ffordd y mae’r cyfnod a dreuliodd ar y Prosiect Sylfaen wedi ailddatgan iddo paham mae mor bwysig bod unrhyw sefydliad pwrpasol yn ailweld, yn gyson, a’i weledigaeth a’i werthoedd er mwyn cadw’r genhadaeth ar y trywydd iawn.

By Ben Bostock · 10 Awst 2021

Gweler y dudalen hon yn: English

Yn gynnar yn 2020, dechreuais gynllunio rhaglen hyfforddiant pwrpasol fel rhan o fy rȏl ar y Prosiect Sylfaen.

Roedd y prosiect, a arweiniwyd gan Cynnal Cymru, a gefnogwyd gan Dîm Masnachol Canolfan Gydweithredol Cymru ac a ariannwyd gan Sefydliad y Co-op, yn anelu at weithio gyda nifer ddethol o fudiadau amgylcheddol dan arweiniad y gymuned ledled Cymru, er mwyn darparu iddynt seiliau mwy cadarn am gynaliadwyedd.

I’m mawr syndod (a syndod pleserus) y sesiwn fwyaf boblogaidd, o bell ffordd, oedd y sesiwn ynghylch Gweledigaeth a Gwerthoedd. A dweud y gwir roedd y derbyniad mor bositif fel bod dau gyngor cymuned a oedd yn mynychu’r hyfforddiant wedi gofyn imi ail-draddodi’r sesiwn i’w haelodau, gydag un ohonynt yn ei ddefnyddio fel sail i ddychwelyd i’r hanfodion, a llunio cynllun busnes 5-mlynedd diwygiedig.

"Roedd y Cynghorau Cymuned wedi defnyddio’r sesiwn i gwestiynu’r hyn roeddent yn ystyried yn werthoedd craidd, gan brofi hyn yn ei gyd-destun gyda’u hetholwyr a defnyddwyr y cyfleusterau cymunedol trwy gynnal ymarfer pwrpasol tebyg yn ein cymunedau lleol. Mae hyn wedi helpu’r Cynghorau i herio’r dulliau confensiynol o weithio, a chynllunio rhaglen waith a seilir ar nodau ac amcanion a seiliwyd ar werthoedd".

David Davies, Cynghorau Cymuned Cwmaman a Llanedi

Felly, paham mae angen ail-feddwl?

Mae llawer o bobl, cwmnïau a grwpiau cymunedol yn tanbrisio pwysigrwydd gweledigaeth a gwerthoedd sy’n cydfynd yn briodol. Trwy gydol fy 20 mlynedd o brofiad yn cefnogi mudiadau a busnesau cymunedol o bob lliw a llun, dw i wedi darllen cynlluniau busnes di-rif ac eto, yn amlach na pheidio, mae’r broses o adnabod gweledigaeth a gwerthoedd yn dipyn o ȏl-ystyriaeth.

Mewn rhai achosion, mae cyfres o eiriau cymharol ddi-ystyr yn cael eu gwthio i mewn i gefnogi gweithrediadau a bennwyd ymlaen llaw. Maen nhw’n datgan beth y mae’r busnes neu’r grŵp cymunedol yn bwriadu gwneud ond yn talu ond ychydig iawn o sylw i phaham y maen nhw’n ei wneud.

At hynny, mae hyd yn oed cwmnïau a mudiadau cymunedol hir-sefydlog, sy’n meddu ar weledigaeth gadarn, yn gallu cael eu dargyfeirio’n hawdd. Dw i fy hun wedi bod yn euog o wneud hyn tra’n gweithio gyda grwpiau cymunedol. Gall gyfleodd godi sy’n ymddangos yn euraidd, cyfleodd cyllido, er enghraifft,  sy’n ymddangos yn rhy dda i’w gwrthod. Ond, cyn i chi wybod, mae’r cyfleoedd hyn wedi tynnu’ch egni oddi ar eich pwrpas gwreiddiol, bwrw eich cenhadaeth oddi ar y cledrau, a roi ichi llai o reolaeth dros eich cyfeiriad ac, yn anochel, tagu eich hymdrechion i wireddu’ch gwledigaeth!

Dodi eich paham y gyntaf, yn bwrpasol

Yn aml mae beth mae mudiad yn ei wneud yn cymryd blaenoriaeth dros phaham y mae yn ei wneud. Mewn gwirionedd, dylai hyn fod fel arall. Yn ddieithriad, bydd busnesau y sector preifat, mentrau cymdeithasol a grwpiau cymunedol a yrrir yn foesegol wedi’u sefydlu at BWRPAS penodol. Y pwrpas hwn sy’n ysbrydoli pobl i ymgysylltu, neu fuddsoddi eu hamser, egni ac arian mewn ffordd arall. Dyna paham y mae ailbrisio gweledigaeth a gwerthoedd yn gyson mor bwysig, er mwyn osgoi bod y weledigaeth yn gwyro o’i gwir ddiben, a sicrhau ei bod yn treiddio i bopeth a wnelir.

Mae cysondeb yn allweddol

“Adfywio’r byd o ran ei feddwl, corff ac ysbryd, ysbrydoli munudau o optimistiaeth ac hapusrwydd drwy ein brandiau a’n gweithredoedd, a chreu gwerth a gwneud gwahaniaeth”

A oeddech wedi dyfalu’n gywir pwy sydd piau’r genhadaeth hon? Pan fyddaf yn gofyn y cwestiwn yn ystod fy sesiynau, mae’r mwyafrif o bobl yn dyfalu’n gywir. I’r rhai ohonoch sydd ddim cweit mor siwr, hwn yw datganiad cenhadaeth Coca Cola. Iawn, efallai ei fod yn un corfforaethol, ond y wers sydd i’w dysgu yma yw bod y mwyafrif o bobl yn gallu dyfalu’r datganiad cenhadaeth yma o un frawddeg. Paham? Wel, oherwydd ei fod wedi’i YMWREIDDIO ym mhopeth y maen nhw’n gwneud, ac yn ymsolido’r ffordd y maen nhw’n cael eu canfod. Meddyliwch am unrhyw hyrwyddiad Coca Cola, a byddwch yn cael hi’n anodd dod o hyd i un sydd heb y geiriau ‘hapusrwydd’ neu ‘adfywio’.

Beth bynnag ein canfyddiadau unigol, mae cysondeb a symlrwydd y neges yn cael ei ddeall ledled y byd. Efallai eich bod ymhell o fod yn gwmni mawr ar y llwyfan byd-eang ond, os ‘rydych am i bobl eich deall, ymgysylltu â chi, eirioli ar eich rhan a buddsoddi ynoch, rhaid bod eich pwrpas yn barhaus ac yn amlwg yn eich negeseuon.

Clywir atsain o hyn yn y theori* ‘Golden Circle’ gan Simon Sinek, lle y mae’n datgan bod y cwmnïau mwyaf ysbrydolegol yn dechrau gan ddweud paham y maen nhw am wneud yr hyn sydd ganddynt mewn golwg, ac yna’n gweithio ar sut y maen nhw mynd i’w wneud, cyn penderfynu ar beth yn hollol y maen nhw’n bwriadu gwneud.

Felly, sut gallwn gynnwys y cysyniad “Dechrau gyda Phaham” hwn yn ein cynlluniau busnes, a sicrhau ei fod yn treiddio i’n gweithgareddau beunyddiol? Dylid trafod hyn yn strategol, a’i ymwreiddio yn y ffyrdd canlynol:

  1. Gweledigaeth a Datganiad Cenhadaeth: Dylech gynnwys eich dyhead pennaf am eich grŵp cymunedol neu fusnes. Ystyriwch PAHAM ‘rydych yn gwneud yr hyn ‘rydych yn gwneud, a phaham y bydd pobl eraill am fuddsoddi amser, egni ac arian ynoch chi.
  2. Gwerthoedd: Mae’r rhain yn sail i, yn crynhoi ac yn hyrwyddo diwylliant a chredoau eich mudiad, ac yn penderfynu SUT ‘rydych yn gweithredu ac yn ymddwyn i gyflawni’ch nodau.
  3. Nodau ac Amcanion: Dylai’r rhain ddatgan yn glir manylion BETH ‘rydych am gyflawni, a’r ffordd ‘rydych yn bwriadu gweithredu’ch gweledigaeth, cenhadaeth a gwerthoedd o ddydd i ddydd, gan gadw mewn golwg, ar hyd yr amser, paham ‘rydych yn ei wneud.

Nawr fel dw i’n siwr eich bod wedi dyfalu, dw i’n credu’n gryf y dylai pobl ddechrau ar eu taith drwy adnabod a deall yn glir, ar y cychwyn cyntaf,  eu gweledigaeth, cenhadaeth, gwerthoedd, nodau ac amcanion. Ni ddylai hyn fod yn ymarfer ȏl-weithredol, yn seiliedig ar yr hyn sydd eisoes yn cael ei wneud. Os nad yw’r weledigaeth a’r genhadaeth yn cynnwys pob gweithgaredd a gweithred, bydd yr effaith a ddymunir yn cael ei wanhau yn gyflym. Felly, y darn diwethaf o gyngor dw i am gynnig ichi yw eich annog i gymryd yr amser a’r gofod, yn gyson, i ofyn i chi’ch hunain os ydy’r hyn ‘rydych yn ei wneud ar hyn o bryd yn diwallu’ch pwrpas gwreiddiol, ac i fyth stopio gofyn paham!

*(Sinek, S. (2009) Start With Why. Penguin Business)

Paul Stepczak yw’r Ymgynghorydd Bidiau a Masnachol yn Nhîm Masnachol Canolfan Gydweithredol Cymru, ac mae ganddo dros 20 mlynedd o brofiad yn gweithio ym maes datblygu cymunedol a busnes, a darparu ymgynghoriaeth ac hyfforddiant i sefydliadau pwrpasol.