Blog | Menter gymdeithasol

Neges gadarnhaol Jake yn helpu pobl ifanc i oresgyn heriau

Mae Jake Henry a'i bartner, Karen Carswell, yn cynnal busnes cymdeithasol VIBE Youth yn Abertawe, sy'n helpu pobl ifanc sy'n wynebu problemau heriol yn eu bywydau. Yn yn y cyfweliad hwn, mae Jake yn trafod sefydlu VIBE yn dilyn anawsterau yn ei fywyd ei hun.

By Mark Smith · May 9, 2019

See this page in: English

A allet ti ddweud rhywfaint wrthym am gefndir VIBE Youth?

Cafodd VIBE Youth ei sefydlu ar 10 Ionawr 2017 er mwyn cefnogi pobl ifanc i ddatblygu i fod yn y fersiynau gorau ohonyn nhw eu hunain. Rydym yn arbenigo mewn cydweithio â phobl ifanc sydd mewn perygl o gael eu hynysu’n gymdeithasol ac ymddieithrio, a all arwain at amrywiaeth o ‘Ymddygiadau Peryglus’.  Rydym yn diffinio ymddygiad peryglus fel unrhyw ymddygiad niweidiol, neu ymddygiad sy’n peri risg sylweddol o niwed i’r person e.e. trais, camddefnyddio sylweddau ac ati. Yn y pen draw, mae’n debygol y bydd ymddygiadau peryglus yn atal person rhag cyrraedd ei lawn botensial.

Ein nod yw defnyddio ein dealltwriaeth gynhenid o deimlo eich bod yn cael eich labelu a chyrraedd pobl ifanc. Hoffem rannu ein taith a’n profiadau â phobl ifanc, i’w hannog i gefnogi ei gilydd a’u helpu i drafod digwyddiadau anodd y gallant fod wedi’u cael yn agored. Ein nod yw arwain pobl ifanc i ddeall y rhesymau dros eu hymddygiad heriol, eu grymuso i gymryd rheolaeth a gwneud dewisiadau mwy cadarnhaol mewn bywyd.

Beth yw dy stori di? Pryd y dechreuaist ystyried sefydlu menter gymdeithasol?

Cefais fy magu yn Plaistow yng ngorllewin Llundain gan fy rhieni ar ystâd cyngor. Rwy’n un o saith o blant. Fel plentyn ifanc, cefais brofiad o drais corfforol ac emosiynol gan fy nhad. Roedd yn ddyn negyddol a chwerw a oedd yn yfed ac yn ymddwyn yn gas wrth y bobl roedd yn eu caru. Gadawodd pan oeddwn yn 7 oed, gan adael fy mam i’n magu ar ei phen ei hun. Nid oedd gennym lawer o arian wrth dyfu i fyny ac roedd bob dydd yn anodd. Cefais fy mwlio drwy gydol yr ysgol gynradd gan fy mod yn lletchwith yn gymdeithasol, yn grac ac yn sefyll allan. Ni wnes i ymdrechu yn yr ysgol o gwbl, gan nad oeddwn yn credu fy mod yn ddigon da i gael bywyd fel y plant eraill. Roeddwn yn tarfu ar wersi ac yn cael fy labelu yn heriol neu’n ddrwg a chefais fy niarddel sawl gwaith. Gadawais yr ysgol heb unrhyw gymwysterau nac addysg ac roeddwn yn cael trafferth darllen ac ysgrifennu.

Nid oedd gennyf hyder, hunanwerth nac unrhyw syniad o bwy oeddwn fel unigolyn. O ganlyniad i hyn, ymunais â ‘gang’ yn 16 oed. Roedd yn gwneud i mi deimlo’n arbennig a chefais fy nhrin mewn ffordd a oedd yn gwbl newydd i mi. Roeddent yn rhoi ymdeimlad o berthyn i mi ac roeddwn yn eu hystyried fel fy nheulu, roeddwn yn credu y byddant yno i mi bob amser. Roeddwn yn rhan o ‘gang’ am wyth mlynedd. Arweiniodd y ffordd hon o fyw at ddedfryd o ddeng mlynedd am droseddau a oedd yn ymwneud ag arfau tanio. Dyna’r foment y sylweddolais fy mod yn byw celwydd, gan nad oedd neb yn gefn i mi yn y carchar heblaw fy mam.

Pan gefais fy rhyddhau o’r carchar, gwirfoddolais mewn rhai sefydliadau elusennau nes i mi gael fy nghyflogi gan fenter gymdeithasol. Dysgais lawer yn ystod fy nghyfnod mewn cyflogaeth ac roeddwn yn mwynhau fy ffordd newydd o fyw, ond yn anffodus, roeddwn yn eistedd mewn swyddfa yn hytrach nag yn ymgysylltu â phobl ifanc. Bu farw fy mam yn annisgwyl yn 2015 a phenderfynais ddechrau pennod newydd yn fy mywyd a mentro drwy symud i Gymru i fod gyda fy nghariad.

Yn 2017, gwnes i a Karen Carswell sefydlu VIBE Youth fel ffynhonnell gymorth bwrpasol a pherthnasol a chyfle ar gyfer datblygiad personol i bobl ifanc, yn enwedig y rhai a ystyrir yn ‘heriol’ ac yn ‘anodd eu cyrraedd’. Rydym yn credu bod pobl yn camddeall y bobl ifanc sy’n cael eu labelu yn ‘heriol’ oherwydd eu diffyg llythrennedd emosiynol, hunaniaeth, hunan-barch a’u hanallu i fynegi eu barn a’u teimladau mewn ffordd gadarnhaol. Yn sgil ein profiadau byw ein hunain, rydym yn deall sut y gallai magwraeth gymhleth effeithio ar ddewisiadau yn ddiweddarach mewn bywyd. Fodd bynnag, mae ein taith bersonol wedi dangos bod modd newid bywyd drwy ddatblygu dealltwriaeth ohonon ni’n hunain, ymrwymo i werthfawrogi ein hunain a gwneud dewisiadau mwy cadarnhaol mewn bywyd.

"Mae'n bwysig grymuso cymunedau a chydweithio â nhw fel y gall cwmnïau mentrau cymdeithasol a'r gymuned lunio atebion i fynd i'r afael â'r problemau y mae pobl ifanc yn eu hwynebu heddiw".

Jake Henry, Cyfarwyddwr, VIBE Youth

Jake Henry

A yw’r sefyllfa ar hyn o bryd â throseddau cyllyll yn y DU yn argyfwng y gall Vibe Youth fynd i’r afael ag ef mewn unrhyw ffordd, o ran ymgysylltu â phobl ifanc a’r gymuned ehangach?

Mae’n fater sensitif a difrifol, ond rydym yn credu bod gennym y sgiliau, y cyfarpar a’r awydd i gefnogi pobl ifanc yn ogystal â chymunedau. Gan fod gennym brofiad uniongyrchol ym maes diwylliant gangiau, troseddau cyllyll a gynnau a delio â chyffuriau, rydym mewn sefyllfa unigryw i addysgu pobl ifanc am oblygiadau gweithgarwch troseddol a’u grymuso. Yn ogystal â hyn, rydym yn trafod bod yn wyliadwrus a diogel a rhoi gwybod am weithgarwch troseddol yn ddiogel. Ein gweledigaeth yw sicrhau bod pobl ifanc yn cael y cymorth ac yn meithrin y ddealltwriaeth sydd eu hangen i osgoi’r cylch negyddol ac ymyleiddio, er mwyn rhoi’r cyfle iddynt fyw bywydau cynhyrchiol.  Nod VIBE Youth yw sicrhau bod ei wasanaeth ar gael ym mhob ardal leol sydd ei angen, a chyflwyno newid cymdeithasol drwy ddefnyddio dull sydd wedi’i deilwra i fynd i’r afael â heriau cymdeithasol. Mae deallusrwydd emosiynol yr un mor bwysig â gallu academaidd i lwyddo.

Pam ei bod hi’n bwysig i fenter gymdeithasol ddod o hyd i atebion i amrywiaeth o broblemau y mae pobl ifanc yn eu hwynebu heddiw?

Mae’n bwysig grymuso cymunedau a chydweithio â nhw fel y gall cwmnïau mentrau cymdeithasol a’r gymuned lunio atebion i fynd i’r afael â’r problemau y mae pobl ifanc yn eu hwynebu heddiw. Mae gennym amrywiaeth o fentrau proffidiol a di-elw er mwyn sicrhau ein bod yn cyflawni canlyniadau cadarnhaol yn y gymdeithas, yn enwedig mewn cymdeithasau sy’n wynebu problemau cymdeithasol, diwylliannol ac amgylchedd. Rydym yn canolbwyntio mwy ar yr effaith gymdeithasol yn hytrach na’u henillion ariannol, a’n nod yw grymuso cymunedau i gymryd rheolaeth dros eu dyfodol eu hunain a chydweithio ar newid cadarnhaol a chynaliadwy, lle y mae cymuned yn hunangynhaliol yn hytrach na dibynnu arnom ni. Wrth ymgysylltu â phobl ifanc ac ystyried y problemau rydym yn eu hwynebu fel cymdeithas, mae’n bwysig bod cymunedau yn cydweithio i gymryd rheolaeth a chynnig cymorth ac arweiniad cadarnhaol i’w pobl ifanc.

Sut y mae Vibe Youth wedi elwa ar gymorth gan Busnes Cymdeithasol Cymru?

Rydym wedi newid i ystyried ein menter fel busnes yn hytrach na phrosiect personol. Mae Busnes Cymdeithasol Cymru wedi ein helpu i ddeall sut y dylid rhedeg menter gymdeithasol, pwysigrwydd yr hyn a wnawn, ac wedi rhoi hyder i ni yn ein menter. Mae gennym strwythur a gweledigaeth, ond yn bwysicach oll, rydym wedi gallu creu cynllun cam wrth gam er mwyn cyflawni ein gweledigaeth a chynllunio ar gyfer unrhyw risg.

Mae ein cynghorydd busnes wedi bod yn gefnogol iawn ac wedi rhoi llawer o hyder i ni yn ein gallu a’n pwrpas. Ni allwn ddiolch i Busnes Cymdeithasol Cymru ddigon am eu cymorth.

Gallwch gysylltu â VIBE Youth ar vibeyouthproject1@gmail.com a 07568 445996

Mae VIBE yn argymell y gwasanaethau canlynol os hoffech gael cymorth ar gyfer materion penodol:

Fearless – fearless.org

Childline – 0800 1111 childline.org.uk

NSPCC – help@nspcc.org.uk a 0808 800 5000 nspcc.org.uk

Frank – talktofrank.com a 0300 1236600

Gallwch ffonio Busnes Cymdeithasol Cymru ar 03000 603000 am gyngor ar ddatblygu menter gymdeithasol yng Nghymru.