Blog | cydweithredol | cyfranddaliadau cymunedol | Policy

Pam y mae cwmnïau cydweithredol yn hanfodol ar gyfer llesiant cenedlaethau’r dyfodol?

Vikki Howells yw Aelod Cynulliad Cwm Cynon a Chadeirydd y Grŵp Trawsbleidiol ar Gwmnïau Cydweithredol a Chydfuddiannol. Yma, mae Vikki yn myfyrio ar gyfarfod diweddar o'r grŵp, gan archwilio cyfraniad cwmnïau cydweithredol at les cenedlaethau'r dyfodol.

By Ceri-Anne · December 3, 2018

Yn ddiweddar, daeth ACau, staff cymorth a chynrychiolwyr o tua deunaw o fudiadau at ei gilydd i drafod rôl cwmnïau cydweithredol wrth gyflawni’r amcanion a nodir yn Neddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol. Cynhaliwyd y cyfarfod dan nawdd Grŵp Trawsbleidiol Cynulliad Cenedlaethol Cymru ar Gwmnïau Cydweithredol a Chydfuddiannol, y cefais fy ethol i’w gadeirio ym mis Mawrth 2018. Gan mai hwn oedd y cyfarfod llawn cyntaf o’r Grŵp Trawsbleidiol oddi ar fis Mawrth, roedd y pwnc yn amlwg yn un arwyddocaol i ni ei ystyried.

Nod Deddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol Llywodraeth Cymru, sy’n torri tir newydd, yw gwella lles economaidd, amgylcheddol, cymdeithasol a diwylliannol Cymru. Mae’n ofynnol i gyrff cyhoeddus gydweithio i fynd i’r afael â heriau yn y dyfodol, a hynny mewn modd rhagweithiol, gan weithio’n fwy ymatebol gyda’r unigolion a’r cymunedau o’u cwmpas ar yr un pryd. Yn bwysig, mae’n rhaid i atebion fod yn gynaliadwy ac ni allant gyfaddawdu gallu cenedlaethau’r dyfodol i ddiwallu eu hanghenion eu hunain.

Aeth ein siaradwr cyntaf, Cliff Mills o gwmni Cyfreithwyr Anthony Collins, ati i dynnu ar ei ugain mlynedd o brofiad o’r mudiad cydweithredol i esbonio’r modd y mae egwyddorion cydweithredol yn cyd-fynd yn agos â nodau’r Ddeddf. Mae’r ddau yn seiliedig ar werthoedd tebyg, er enghraifft integreiddio, cydweithio ac ymgysylltu â dinasyddion, ac mae yna lawer sy’n gyfarwydd i gydweithredwyr yn y ‘pum ffordd o weithio’ y mae’r Ddeddf yn eu nodi ar gyfer cyrff cyhoeddus. Yn wir, mae trefniadau llywodraethu cwmnïau cydweithredol, sy’n cael eu llywio gan yr aelodau, yn arbennig o addas. At hynny, awgrymodd Cliff y gallai cwmnïau cydweithredol, trwy’r gwerthoedd cydnaws, ddarparu’r trefniadau strwythurol i danategu’r Ddeddf a sicrhau ei bod yn llwyddiannus.

Siaradodd Adrian Roper, o’r cyflenwr cymorth anabledd dysgu, Cartrefi Cymru, am daith y sefydliad i ddod yn gwmni cydweithredol. Awgrymodd Adrian nifer o ffyrdd y mae Cartrefi Cymru yn ymgorffori’r pum ffordd o weithio a amlinellir yn y Ddeddf. Mae’r trefniadau llywodraethu, yn benodol, yn allweddol. Mae Cartrefi Cymru yn dosbarthu pŵer trwy roi llais cryf a gwir reolaeth o’r sefydliad i’r bobl, gan gynnwys defnyddwyr gwasanaeth a gweithwyr, a’u huno mewn model dilys o gyd-gynhyrchu a phartneriaeth.

Aeth Sam Dabb a Gary Inight, o’r dafarn gymunedol a’r lleoliad celfyddydau, Le Public Space, ati i amlinellu eu taith i ddod yn Gymdeithas Budd Cymunedol. Archwiliodd Sam a Gary y ffyrdd y mae eu gwaith yn cyd-fynd yn benodol â’r Ddeddf, o ran cymryd rhan a chydweithio.

Nododd sylfaenydd Indycube, Mark Hooper, fod y Ddeddf yn chwyldroadol o ran ei bwriad, ond nad rôl y llywodraethol a chyrff cyhoeddus yn unig oedd ei chyflawni. Mae gan gwmnïau cydweithredol, yn benodol, rôl allweddol gan fod gwerthoedd cwmnïau cydweithredol yn adlewyrchu gwerthoedd y Ddeddf. Amlinellodd Mark y modd y mae’r egwyddorion y mae IndyCube yn gweithredu yn unol â nhw yn ystyried y Ddeddf. Er enghraifft, cyfeiriodd at bolisi pedwar diwrnod yr wythnos IndyCube, ynghyd â’i strwythur cyflog gwastad.

Cymerodd y cynrychiolwyr ran mewn sesiwn holi ac ateb bywiog ac addysgiadol. Roedd caffael yn thema gyffredin, a theimlid y gallai hyn fod yn bwnc da i ailafael ynddo yng nghyfarfod nesaf y Grŵp Trawsbleidiol yn y Flwyddyn Newydd.

Gyda chynifer o bobl yn bresennol yn y Grŵp Trawsbleidiol, roedd yna dyrfa dda i gael tynnu llun ar risiau’r Senedd, er mwyn dathlu Diwrnod Mentrau Cymdeithasol Cenedlaethol 2018, ynghyd â’i thema allweddol #PwyWyddai. Mwynheais Gadeirio’r cyfarfod hwn o’r Grŵp Trawsbleidiol, a hoffwn ddiolch i Ganolfan Cydweithredol Cymru am ei chefnogaeth. Edrychaf ymlaen at weithio gyda’r Grŵp Trawsbleidiol, a Chanolfan Cydweithredol Cymru, i hyrwyddo gwerthoedd cydweithredol yng Nghymru.