Tyfu ein hunain a bod yn berchen ar ein twf

Mae COVID-19 a Brexit yn golygu bod gofyn i ni ailfeddwl ynghylch cynhyrchu bwyd, diogelwch bwyd a chadwyni cyflenwi yng Nghymru. Mae Jon Parker yn ystyried y cyfleoedd cydweithredol ar gyfer y sector bwyd-amaeth a physgodfeydd.

See this page in: English

Wrth i gyfyngiadau symud y pandemig ddechrau llacio er mwyn rhoi rhyddid i ddinasyddion yng Nghymru ailgychwyn eu bywydau yn yr hyn a fydd yn ‘normal newydd’, mae yna ddiwydiant sydd, ochr yn ochr â gweithwyr allweddol eraill, wedi ceisio cynnal cynhyrchiant gydol yr argyfwng – amaethyddiaeth, pysgodfeydd a chynhyrchu bwyd.

Rydym wedi gweld newidiadau yn y ffordd rydym yn siopa mewn siopau ac yn symud tuag at fwy o brynu bwyd ar-lein. O fewn y gadwyn gyflenwi, mae rhai busnesau wedi mynd i’r wal, ac mae hynny’n siwr o barhau. Gan fod y sector gwasanaethau bwyd wedi’i daro’n arbennig o galed, mae rhai gweithredwyr amlwg yn y DU wedi dioddef yn sgîl cau’r sector bwytai a bwyta allan.

Yn y diwydiant pysgod cregyn yng Nghymru, rydym wedi gweld y cadwyni cyflenwi sy’n dibynnu ar farchnadoedd traddodiadol ar y cyfandir yn dioddef ond, ochr yn ochr â hynny, rydym wedi gweld gallu pysgotwyr i addasu a symud i werthu a dosbarthu cynnyrch yn lleol, gyda diddordeb o’r newydd yn y cynnyrch a gynaeafir o’r dyfroedd o gwmpas Cymru.

Mae’r pandemig wedi cynnig cyfle i addasu rhai o’n syniadau o fewn sectorau diwydiant. O safbwynt bwyd-amaeth a physgodfeydd, mae gan Gymru gyfle i ystyried ei rôl ym maes cynhyrchu bwyd o safbwynt rhanbarthol a byd-eang. Mae COVID-19 a bwgan Brexit yn cyflwyno problemau o ran diogelwch bwyd a gallu’r genedl i fwydo ei hun. Mae’r newid yn yr hinsawdd, diogelu’r amgylchedd a chynaliadwyedd hefyd yn uchel ar yr agenda fusnes ac agenda’r Llywodraeth.

Mae gennym sylfaen gydweithredol gref yn sector amaethyddiaeth Cymru, sy’n cynnwys is-sectorau allweddol gyda miloedd o aelodau ledled Cymru. Mae timau gweithredol a byrddau’r sefydliadau hyn yn meddu ar gronfa enfawr o wybodaeth, a phrofiad o fasnachu drwy gwmnïau cydweithredol masnachol sy’n eiddo i ffermwyr. Mae unigolion arloesol a blaengar yn y sector wedi ceisio datblygu dulliau cydweithredol newydd hefyd a arweinir gan ffermwyr i fynd i’r afael â materion amgylcheddol drwy ddefnyddio technolegau newydd a chasglu data.

Nid ydym yn gwybod eto sut y bydd COVID-19 a Brexit yn effeithio ar ymddygiad defnyddwyr yn y tymor canolig i hir, ond mae gan gydweithredu gyfraniad i’w wneud mewn cadwyni cyflenwi a chynhyrchu bwyd, gan ddarparu atebion effeithlon gyda manteision i gymunedau lleol o ran creu swyddi a chadwyni cyflenwi byr. Wrth i ni fentro i gyfnod newydd o ran polisi amaethyddiaeth a bwyd yng Nghymru, a symud tuag at weledigaeth y Llywodraeth ar gyfer ffermio cynaliadwy, mae angen i’r sector fod yn arloesol wrth ymdrin â newid. Credaf fod gan gydweithredu ac, yn wir, y cysyniad o gystadleuaeth, gyfraniad i’w wneud o ran datblygu cadernid y sector a chyfrifoldeb ym maes cynhyrchu bwyd i ymateb i’r heriau sy’n ein hwynebu ni i gyd.

Mae Jon Parker yn ymgynghorydd annibynnol ac yn gyfarwyddwr anweithredol sy’n gweithio ar draws y sectorau bwyd-amaeth, pysgodfeydd a datblygu gwledig. Cyhoeddir y blog hwn fel rhan o gyfres ar gyfer Pythefnos Cwmnïau Cydweithredol 2020. Gadewch i ni adeiladu rhywbeth gwell gyda’n gilydd. #KeepCooperating

 

“Mae gan gydweithredu gyfraniad i’w wneud mewn cadwyni cyflenwi a chynhyrchu bwyd, gan ddarparu atebion effeithlon gyda manteision i gymunedau lleol o ran creu swyddi a chadwyni cyflenwi byr.”

Rhag ofn i chi eu methu..

Darllenwch fwy o'n blogiau #KeepCooperating ar gyfer Pythefnos Cwmnïau Cydweithredol 2020