#NewyddionDaCymru | Menter gymdeithasol

Mae menter gymdeithasol llesiant Gorllewin Cymru yn dangos pŵer ysbryd cymunedol yn wyneb anobaith

Emma Bird yn trafod sut y gwnaeth hi a'i gŵr, Rodney, ddechrau bywyd delfrydol yn eu tyddyn gydag alpacaod, gweithdai a gweithgareddau Presgripsiynu Cymdeithasol er mwyn helpu i hyrwyddo llesiant, gan oresgyn sefyllfa, a allai fod wedi bod yn ddinistriol, gyda phenderfyniad anhygoel.

By Ben Bostock · June 18, 2020

See this page in: English

Ddeng mlynedd yn ôl, ffarweliais i a fy ngŵr â’n bywydau swbwrbiaidd (yn Swydd Gaerolyw) a dechrau ar ein hantur fel Ffermwyr Alpacaod. Drwy fuddsoddi mewn gyr o alpacaod da, aethom ati o ddifrif ar ôl dwy flynedd o drafod a breuddwydio am fyw mewn tyddyn.

Roedd y ddau ohonom yn barod am her a newid ein ffordd o fyw gyda’r plant wedi tyfu ac yn datblygu i fod yn annibynnol. Mae’r ddau ohonom yn hoff iawn o anifeiliaid, felly wrth i ni ymchwilio i’r da byw traddodiadol a gedwir mewn tyddyn, gwnaethom sylweddoli nad oeddem am gadw anifeiliaid i’w bwyta. Wedi’r cyfan, hwn fyddai ein busnes delfrydol ac roeddem am fod yn gyfforddus gyda phob agwedd ohono.

Roedd cadw alpacaod yn ymddangos fel syniad perffaith, gan eu bod yn anifeiliaid addfwyn a phrydferth sy’n cynhyrchu ffeibr o’r radd flaenaf, nad ydynt yn creu adwaith alergaidd, nac yn dinistrio’r tir. Dysgais gymaint drwy gael hyfforddiant gyda milfeddyg camelidau, siarad â pherchnogion alpacaod eraill a darllen llawer.

Roedd cael ôl troed carbon isel yn hollbwysig ac mae ein tyddyn yng Ngheredigion yn gwbl hunangynhaliol. Mae gennym drydan solar (dim prif gyflenwad), ein ffynhonnell ein hunain o ddŵr a Rayburn sy’n defnyddio ein coed ein hunain i wresogi’r dŵr a’r cartref. Rydym yn mwynhau ein ffordd o fyw, sydd hefyd yn fusnes, ac yn falch iawn ohoni. Rydym yn ychwanegu at incwm y tyddyn drwy ein gwaith arall – fi yn trin gwallt a Rodney yn isgontractio.

Dysgais sut i brosesu ffeibr alpacaod gan ddefnyddio olwyn droi draddodiadol a mynychu gweithdai gwehyddu basgedi yn lleol. Datblygodd fy nhiwtor i fod yn fentor i mi, a chefais gymaint o brofiadau o’r diwrnodau hyn ac roeddent yn therapiwtig iawn.

Naw mis ar ôl sefydlu Bird Farm Alpacas, cafodd fy ngŵr Rodney ddiagnosis o Ganser y Rectwm a bu’n rhaid iddo gael llawdriniaeth, radiotherapi a chemo. Aeth y sefyllfa’n burwael, ond gwnaeth yr alpacaod ein helpu rywffordd. Roeddent yn dibynnu arnom ac roedd yn rhy hwyr i ni droi ei cefn arnyn nhw. Er ei fod yn waith caled, roedden ni wrth ein bodd yn y tyddyn, gyda’r drefn ddyddiol a’r ymdeimlad o bwrpas.

Gan ein bod wedi methu â chael cefnogaeth gan ein cyngor lleol i ddechrau ffermio’n lleol, gwnaethom symud i Orllewin Cymru ac roedd y cyngor a’r gymuned leol yn fwy cefnogol o lawer. Cawsom groeso cynnes, a fu o help mawr, gan iddi fod yn anodd iawn troi ein cefn ar gefnogaeth ein teulu a’n ffrindiau.

Dechreuais gynnal fy ngweithdai bach ar y fferm, yn gwneud gwaith crefft, yn gwrando, siarad, bwyta a mynd am dro i weld yr alpacaod. Roedd gadael gyda rhywbeth a wnaed â llaw, datgysylltu o’n bywydau prysur, dychwelyd i fyd natur a threulio amser gydag alpacaod yn sicr yn gyfuniad llwyddiannus. Rwy’n derbyn adborth gwych gan bobl ac rwyf wedi dysgu cymaint o’r profiad, a’r heriau rydym wedi’u hwynebu!

Flwyddyn ar ôl ymgartrefu yng Nghymru, cawsom ergyd fawr pan losgodd ein cartref yn gyfan gwbl ar noson stormus ym mis Ionawr 2014, a gwnaethom golli ein holl eiddo. Roedd yn brofiad anodd dros ben. Bythefnos yn ddiweddarach, gwnaethom ddarganfod bod canser Rodney wedi dychwelyd, i’w ysgyfaint y tro hwn. Roedd yn dorcalonnus, ac roedd bywyd yn ymddangos yn greulon iawn. Bu’n rhaid i ni roi’r hunllef gyda’r tân yn ei gyd-destun, ni chafodd neb ei anafu, ac mae iechyd a lles yn bwysicach na dim! Bu’n rhaid i ni ailfeddwl popeth ac roedd yr alpacaod a’r byd natur o’n cwmpas yn gysur enfawr i ni. Gwnaeth cymuned leol Gorsgoch ein helpu ymhob ffordd bosibl a byddwn yn ddiolchgar iddynt am byth. Mae’n bwysig iawn teimlo’n rhan o gymuned. Gwnaethant ein helpu i ailadeiladu a dodrefnu ein cartref a gwnaethom fwrw ati unwaith eto.

Drwy’r cysylltiadau rwyf wedi’u meithrin dros amser, rwyf wedi dysgu i gydweithio â gwneuthurwyr a therapyddion eraill. Mae’r Grŵp Cymunedol yn cyfarfod unwaith y mis (cyn Covid-19) i ddod â phobl at ei gilydd i rannu sgiliau crefft, cefnogi ei gilydd, rhoi therapïau cyflenwol a threulio amser ynghanol byd natur, ac mae wedi bod yn boblogaidd tu hwnt.

Ers tair blynedd bellach, mae oedolion sydd ag anableddau dysgu wedi bod yn dod atom i helpu gyda thasgau ar y fferm o Glasallt Fawr, sydd wedi bod yn brofiad gwerth chweil i ni gyd.

Ddeng mlynedd yn ddiweddarach, mae iechyd Rodney a fy amharodrwydd i adael i fwy o’r alpacaod fynd wedi ein hannog i newid ein ffocws. Rydym wedi penderfynu lleihau’r gyr a chydweithio â thri ffrind i sefydlu ‘Cwmni Budd Cymunedol Bird Farm’.

"Bu'n rhaid i ni ailfeddwl popeth ac roedd yr alpacaod a'r byd natur o'n cwmpas yn gysur enfawr i ni. Gwnaeth cymuned leol Gorsgoch ein helpu ymhob ffordd bosibl a byddwn yn ddiolchgar iddynt am byth. Mae'n bwysig iawn teimlo’n rhan o gymuned."

Emma Bird, Cwmni Budd Cymunedol Bird Farm

Ein nod cyffredin yw helpu unigolion sy’n agored i niwed yn ein cymuned yn ogystal â phobl ymhellach i ffwrdd, drwy ddarparu gweithdai Lles, gweithgareddau Presgripsiynu Cymdeithasol a gwasanaethau Gofal Dydd unigryw.

Mae gennym amrywiaeth eang o sgiliau a phrofiad rhyngom ac rydym yn cwblhau hyfforddiant pellach. Rwyf i’n ailhyfforddi fel Cwnselydd, gan ddechrau ym mis Medi, gan fy mod yn credu y bydd therapi fferm/yn seiliedig ar grefftau yn ychwanegiad gwych i’r Cwmni Budd Cymunedol yn y dyfodol.

Mae prosiect Dechrau Newydd Busnes Cymdeithasol Cymru wedi bod yn gymorth gwych hyd yn hyn, ac mae fy mentor Serena wedi ymweld â’r fferm i ddeall yr hyn rydym yn bwriadu ei wneud yn llawn ac mae’n ein helpu i gyflwyno ein cais Cwmni Budd Cymunedol ar hyn o bryd. Awgrymodd fy mod yn ymuno â’r sesiynau ‘Start with a cuppa’ ac maent wedi bod yn wych. Gall dechrau unrhyw beth newydd mewn cymuned wledig fod yn brofiad unig, p’un a yw hynny o dan y cyfyngiadau symud neu beidio! Roedd yn wych trafod a gwrando ar y syniadau busnes cymdeithasol eraill a dysgu am y bobl y gallwn gydweithio â nhw o bosibl.

Mae’n bwysig i fusnesau cymdeithasol gydweithio er mwyn clywed pa wasanaethau a chymorth sydd eu hangen yn yr ardal leol. Fel hyn, gallwn rannu syniadau, sgiliau a hyfforddiant. Mae darparu cymorth yn lleol gan osgoi teithio’n ddiangen yn hollbwysig yn ystod ein hargyfwng iechyd presennol. Mae rhoi cymorth i gymunedau gwledig yn bwysicach fyth yn ystod y cyfnod eithriadol o anodd hwn. Mae angen rhoi cymorth a dangos caredigrwydd er mwyn helpu pawb drwy’r cyfnod anodd y mae’r wlad hon yn ei wynebu.

Mae Cwmni Budd Cymunedol Bird Farm wedi cael cymorth a chyngor ymgynghoriaeth busnes gan Busnes Cymdeithasol Cymru Dechrau Newydd, sy’n cael ei ariannu gan Gronfa Datblygu Rhanbarthol Ewrop a’i gyflwyno gan Ganolfan Cydweithredol Cymru.

Oes gennych chi stori i #NewyddionDaCymru?

Os ydych chi’n gwybod am unrhyw un sydd wedi bod yn gwneud gwahaniaeth yn ei gymuned neu os hoffech hyrwyddo eich gweithredoedd da, cysylltwch â ni er mwyn rhannu’r hanes.

  • This field is for validation purposes and should be left unchanged.