Blog | Gofal cymdeithasol

Pam y mae gan gwmnïau cydweithredol aml-randdeiliaid gymaint i’w gynnig er mwyn sicrhau llywodraethu da mewn gwasanaethau cyhoeddus

Blog gwadd gan Adrian Roper am fanteision cydweithfeydd aml-randdeiliaid, a pham y byddai'r model yn addas ar gyfer gwasanaethau cyhoeddus.

By Jo Brown · May 8, 2019

See this page in: English

Adrian Roper

Cartrefi Cymru

Blog a gyhoeddwyd yn wreiddiol ar www.adrianroper.blog

Rhoddais anerchiad i Ysgol Fusnes Caerdydd yn ddiweddar ynglŷn â’r model llywodraethu y mae Cartrefi Cymru’n ei weithredu nawr ei fod yn darparu gofal cymdeithasol fel cwmni cydweithredol aml-randdeiliaid. Fy mhrif ffocws ar gyfer yr anerchiad oedd sôn am pam y gwnaethom fabwysiadu model cydweithredol gyda thri chategori aelodaeth gwahanol, a phwysleisiais berthnasedd y model hwn i ddyheadau Deddf Gwasanaethau Cymdeithasol a Llesiant (Cymru) 2014.

Mae’r Ddeddf (yn enwedig y Codau sy’n ei hegluro’n fanwl) yn hyrwyddo’r cydsyniad a’r arfer o gyd-gynhyrchu. Mae cyd-gynhyrchu yn golygu gwneud pethau gyda phobl, nid iddynt yn unig. Mae llawer o ymchwil, a gefnogir gan brofiad personol pawb o fyw, yn dangos bod pobl yn teimlo’n well, ac yn fwy hyderus a llawn cymhelliant, pan fydd ganddynt lais o ran beth sy’n digwydd iddynt. O ganlyniad, mae rhoi llais i bobl ynglŷn â’u gofal a’u cymorth yn ffordd dda (mae’r Codau yn dweud ffordd “hanfodol”) i wasanaethau cyhoeddus gefnogi pobl i gyflawni deilliannau llesiant.

Trwy ddod yn gwmni cydweithredol aml-randdeiliaid, mae Cartrefi wedi ymgorffori cydgynhyrchu yn ei gyfansoddiad a’i drefn lywodraethu. Mae gan y bobl a gefnogwn, a’n gweithwyr, a’n cefnogwyr yn y gymuned, lais democrataidd o ran y modd y caiff Cartrefi ei redeg. Yn fwyaf amlwg, maent yn ethol corff cynrychioliadol (y galwn yn Gyngor Aelodau) sy’n gysylltiedig â phenderfyniadau lefel uchel ar strategaeth a thâl, ac maent yn eistedd ar frig siart ein sefydliad gyda’r holl bŵer i benodi pobl i’r Bwrdd Rheoli.

Yn y llun: Y Cyngor Aelodau

Mae’n werth nodi bod Cartrefi yn elusen ac yn gwmni cydweithredol. Yn nodweddiadol, mae elusennau’n gweithredu o’r brig i’r gwaelod, a chwmnïau cydweithredol yn gweithredu o’r gwaelod i’r brig, felly gallai rhywun ddychmygu bod tensiwn afiach rhwng y ddwy ymagwedd. Ar ôl dwy flynedd gyda’r hunaniaeth hybrid hon, mae’n ymddangos mwy fel tensiwn iach. Mae gofynion yr elusen yn cadw ein ffocws yn gadarn ar wneud yn iawn i’r bobl a gefnogwn, tra bod gofynion y cwmni cydweithredol yn tynnu grym i ffwrdd oddi wrth nifer fach radlon i’r nifer fawr gyfatebol.

Beth bynnag, anfonodd fy ngwahoddwr yn Ysgol Fusnes Caerdydd ddogfen ataf yn amlinellu Chwe Egwyddor Llywodraethu Da mewn Gwasanaethau Cyhoeddus, a chynhaliais ymarferiad bach i weld pa mor dda yr oedd cyfansoddiad cwmni cydweithredol aml-randdeiliaid Cartrefi yn cyflawni yn erbyn yr egwyddorion hyn. Dyma a ganfûm:

Egwyddorion Llywodraethu Gwasanaethau CyhoeddusPerthnasedd cyfansoddiad Cartrefi Cymru fel elusen A chwmni cydweithredol aml-randdeiliaid
Egwyddor 1. Canolbwyntio ar ddiben y sefydliad ac ar ddeilliannau ar gyfer dinasyddion a defnyddwyr gwasanaethFel elusen, ceir ffocws clir ar wneud pethau’n gywir i ddefnyddwyr gwasanaeth
Fel cwmni cydweithredol aml-randdeiliaid, cryfheir hyn drwy gael defnyddwyr yn rhannu grym
Ategir hyn hefyd drwy rannu grym gyda staff a chefnogwyr yn y gymuned
Yn nodweddiadol, maent am gael y gorau i ddefnyddwyr gwasanaeth
Mae ganddynt fwy o gymhelliant i’w wneud yn iawn hefyd os cânt eu gwerthfawrogi yn ogystal
Egwyddor 2. Perfformio’n effeithiol mewn swyddogaethau a rolau wedi’u diffinio’n glirNid y Bwrdd mwyach yw ffynhonnell anatebol pob awdurdod
Nid yw’r Bwrdd mwyach yn dibynnu’n llwyr ar her fewnol a hunangraffu
Egwyddor 3. Hybu gwerthoedd ar gyfer y sefydliad cyfan a dangos gwerth llywodraethu da drwy ymddygiad Mae cynnwys defnyddwyr ac eraill ym mhenderfyniadau’r Bwrdd yn batrwm ymddygiad ar gyfer cydraddoldeb a pharch
Mae craffu ac atebolrwydd ychwanegol yn annog ymddygiadau ac agweddau da
Fel democratiaeth aelodaeth, ceir gofyniad parhaus i fod yn agored a gonest
Egwyddor 4. Gwneud penderfyniadau gwybodus, tryloyw a rheoli risgMae lleisiau’r Cyngor Aelodau yn cyfoethogi gwybodaeth a dealltwriaeth y Bwrdd
Caiff penderfyniadau allweddol eu rhannu gyda rhanddeiliaid drwy’r Cyngor
Mae rhai risgiau sylweddol yn cael eu lleihau drwy’r ymgysylltu hwn â rhanddeiliaid
Egwyddor 5. Datblygu cynhwysedd a gallu’r corff llywodraethol i fod yn effeithiol Prif rym y Cyngor Aelodau yw sicrhau bod ymddiriedolwyr yn addas i’w rôl
Mae addasrwydd, yn rhannol, yn fater o gymhwysedd wrth redeg sefydliad
Mae hefyd yn fater o werthoedd ac ymrwymiad i wneud pethau’n iawn i randdeiliaid, yn enwedig defnyddwyr gwasanaeth
Egwyddor 6. Cynnwys rhanddeiliaid a gwneud atebolrwydd yn realMae defnyddwyr, staff ac aelodau’r gymuned, gan gynnwys teulu a ffrindiau, bob un ohonynt yn cael cynnig llais go iawn drwy hawliau aelodaeth democrataidd
Mae egwyddorion cwmni cydweithredol, sef addysg i aelodau a thryloywder, yn arwain at fwy o ymrwymiad i gyfathrebu parhaus a chyfarfodydd rheolaidd
Rhennir grym rhwng cynrychiolwyr rhanddeiliaid a’r Bwrdd, gyda dylanwad gwirioneddol i sicrhau bod y Bwrdd yn gwrando

Gallaf feddwl am lu o resymau eraill pam y gallai sefydliadau fod eisiau ystyried mynd yn gwmnïau cydweithredol aml-randdeiliaid. Os ydych yn hoffi pobl ac amrywiaeth, rwy’n ei argymell yn fawr. Mae’n llawer o hwyl, ac yn gyffrous a chymhellgar yn aml. Ond mae’r tabl uchod yn sail resymegol go gryf dros wneud hynny er mwyn cael y llywodraethu gorau posibl – yn enwedig os ydych chi’n cyflwyno gwasanaethau cyhoeddus.

Os hoffech gael gwybod mwy am ddod yn gwmni cydweithredol sy’n cyflwyno gwasanaethau cyhoeddus fel gofal, cysylltwch â mi drwy adrian.roper@cartrefi.coop  neu cysylltwch â Chanolfan Cydweithredol Cymru drwy info@wales.coop. 

Cynnwys cysylltiedig