News

Y Sector Busnesau Cymdeithasol yng Nghymru yn werth £3biliwn i economi Cymru

Mae'r adroddiad Mapio'r sector Busnesau Cymdeithasol yng Nghymru* yn nodi cyfanswm o 2,022 o sefydliadau sy'n gweithredu yn y sector busnesau cymdeithasol yng Nghymru, ac sy'n cyflogi tua 55,000 o bobl ac yn darparu cyfleoedd gwirfoddoli ar gyfer tua 58,000 o unigolion.

By Mike Erskine · June 3, 2019

See this page in: English

Mae’r sector busnesau cymdeithasol yng Nghymru yn werth tua £3.18 biliwn i economi Cymru, sy’n gynnydd o 34% ers canfyddiadau 2016.

Mae’r adroddiad Mapio’r sector Busnesau Cymdeithasol yng Nghymru* yn nodi cyfanswm o 2,022 o sefydliadau sy’n gweithredu yn y sector busnesau cymdeithasol yng Nghymru, ac sy’n cyflogi tua 55,000 o bobl ac yn darparu cyfleoedd gwirfoddoli ar gyfer tua 58,000 o unigolion. At hynny, mae tua chwarter yr holl fusnesau yn buddsoddi eu helw yn eu hamcanion cymdeithasol, ac mae dros dri chwarter yn talu’r Cyflog Byw Go Iawn i’w holl staff, o gymharu â 48% o BBaChau yng Nghymru (FSB ‘A Skilful Wales’, Rhagfyr 2018)

Mae’r adroddiad yn seiliedig ar ddata arolwg o 699 o fusnesau cymdeithasol, gyda’r nod o ddarparu amlinelliad cyfredol o sefyllfa’r sector; gan gynnwys ei faint, ei gyfansoddiad a’i gyfraniad i economi Cymru.

  • Mae’r sector cyfan yn werth tua £3.18 biliwn i economi Cymru
  • Mae’r sector yn cynnal 55,000 o swyddi â thâl, ynghyd â 58,000 o wirfoddolwyr
  • Mae 76% o’r busnesau cymdeithasol yn talu’r Cyflog Byw i’w staff
  • Mae 57% o weithlu’r ymatebwyr yn byw o fewn 10 milltir i safle’r busnesau
  • Mae 56% o’r busnesau cymdeithasol yn cynhyrchu dros dri chwarter eu hincwm trwy weithgarwch masnachu
  • Roedd 17% o’r staff newydd yn ddi-waith yn union cyn ymgymryd â’r swydd
  • Gwella cymuned benodol yw’r brif nod ar gyfer busnesau cymdeithasol o hyd. Mae mwy o fusnesau yn dweud mai eu cenhadaeth yw cefnogi pobl agored i niwed a gwella iechyd a llesiant.
  • Mae busnesau cymdeithasol i’w gweld mewn ardaloedd o amddifadedd cymdeithasol, yn cefnogi cymunedau, ac yn cynnig swyddi a hyfforddiant – yn aml yn darparu gwasanaethau y byddai’r sectorau preifat a chyhoeddus yn cael trafferth eu cynnal.
  • Mae yna synergedd clir rhwng amcanion cymdeithasol y busnesau a’r nodau llesiant yn Neddf Llesiant Cenedlaethau’r Dyfodol (Cymru) 2015.
  • Nodwyd bod Brexit wedi effeithio ar 50% o’r busnesau cymdeithasol, neu yn debygol o gael effaith arnynt, gyda naw o bob deg o’r rhain yn dweud bod yr effaith yn un negyddol
  • Canfuwyd mai ym maes marchnata yr oedd y prif fylchau o ran sgiliau, wedi’i ddilyn gan reoli busnes a strategaeth
  • Mae proffil oedrannus y timau arwain yn y sector (mae 27% dros 65 oed) yn debygol o fod yn her arall i fusnesau cymdeithasol, gyda nifer yn nodi materion yn ymwneud ag olyniaeth.

Cafodd yr adroddiad ei lansio’n swyddogol heddiw yn Creating Enterprise, sy’n fusnes adeiladu a chynnal a chadw cymdeithasol sydd wedi ennill gwobrau. Yn is-gwmni sy’n eiddo’n llwyr i Gymdeithas Dai Cartrefi Conwy, mae ei holl elw masnachol yn cael ei ailfuddsoddi mewn mentrau cyflogaeth trwy ei Academi Gyflogaeth, sy’n creu cyfleoedd gwirfoddoli, hyfforddiant a chyflogaeth ar gyfer tenantiaid tai cymdeithasol.

Gyda chymorth a chyngor busnes arbenigol gan Busnes Cymdeithasol Cymru, mae Creating Enterprise wedi tyfu’n gyflym ers cael ei sefydlu’n gwmni buddiannau cymunedol yn 2015. Mae’r cyfrifon diweddaraf yn dangos trosiant blynyddol o £9.7 miliwn, 3,800 o adeiladau’r flwyddyn yn cael eu cynnal a chadw, ac 1,200 o unigolion yn defnyddio’r cyfleusterau galw heibio ym Mochdre.

Mae Busnes Cymdeithasol Cymru yn brosiect gwerth £11 miliwn a ariennir gan Gronfa Datblygu Rhanbarthol Ewrop a Llywodraeth Cymru. Mae’n rhan o deulu Busnes Cymru, ac yn cael ei ddarparu gan Ganolfan Cydweithredol Cymru. Mae’r prosiect yn cynnig gwasanaethau arbenigol i helpu busnesau cymdeithasol i ehangu eu cynnyrch, eu gwasanaethau a’u marchnadoedd, ac i gynorthwyo elusennau i sefydlu canghennau masnachu er mwyn symud ymlaen â syniadau masnachol. Mae hefyd yn darparu gwasanaeth i gynorthwyo busnesau a sefydliadau sydd am fabwysiadu modelau busnes cydweithredol neu fusnes sy’n eiddo i’r gweithwyr.

“Mae'r ymchwil hon yn amlygu sector hyderus sy'n cyflogi tua 55,000 o bobl ac sy'n cyfrannu dros £3 biliwn at ein heconomi. Mae'r ffigurau hyn yn drawiadol fel penawdau, ond nid ydynt yn dweud y stori gyfan. Mae busnesau cymdeithasol wedi'u hymgorffori yn eu cymunedau, ac yn cael eu llywio gan y cymunedau hynny. Maent yn darparu swyddi da, sy'n nes at adref, lle y mae ar y cymunedau eu hangen. Mae busnesau cymdeithasol yn gweithio mewn modd gweithredol i fynd i'r afael â materion lleol, a hynny trwy fasnachu ac yna ailfuddsoddi'r incwm y maent yn ei ennill yn y pethau sy'n bwysig iddynt.

“Mae busnesau cymdeithasol hefyd yn gyflogwyr da. Maent yn cynnig cyfleoedd a hyfforddiant i'r bobl hynny sydd bellaf oddi wrth y farchnad, ond maent hefyd, yn gynyddol, yn talu cyflog byw go iawn i'r bobl hynny. Mae sector ffyniannus o'r fath yn cynnig cyfle, yn ogystal â her, i Gymru. Sut y gallwn ddefnyddio'r busnesau cymdeithasol hyn yn llwyfan i ddarparu twf mwy cynaliadwy a mwy cynhwysol mewn modd gwell, ac i fynd i'r afael â'r dyheadau cymdeithasol ac economaidd sydd gennym ar gyfer ei gwlad?”

Lee Waters AC, Dywedodd y Dirprwy weinidog dros yr Economi a Thrafnidiaeth

Delwedd o Lee Water AC

Photo of Lee Waters

“Mae'r adroddiad hwn yn amlygu bod y sector busnesau cymdeithasol yn sector amrywiol ac arloesol, sy'n cynnig gwell gwerth economaidd, amgylcheddol a chymdeithasol i'n gwlad, ac sydd, o ganlyniad, yn gwneud cyfraniad pwysig i ymdrechion Cymru i gyflawni ei nodau ar gyfer cenedlaethau'r dyfodol. Dylai'r canfyddiadau hyn lywio'r strategaeth newydd sy'n cael ei datblygu ar hyn o bryd ar gyfer y sector i'w alluogi i fanteisio ar gyfleoedd a lleihau rhwystrau. Gyda chymorth sy'n targedu busnesau newydd, twf a chynaliadwyedd, mae'n sector a all barhau i dyfu a gwneud cyfraniad cadarnhaol wrth i ni chwilio'r ffordd trwy effaith proses Brexit.”

Derek Walker, Chief Executive, Wales Co-operative Centre

Sef yr asiantaeth ddatblygu arweiniol ar gyfer y sector busnesau cymdeithasol yng Nghymru

Derek Walker

“Mae Wavehill wedi cynnal y cyfrifiad diweddaraf o'r sector busnesau cymdeithasol yng Nghymru gyda thipyn o ddiddordeb. Mae'n gyffrous gweld y sector yn mynd o nerth i nerth ac yn gwneud mwy a mwy o gyfraniad blynyddol arwyddocaol i economi Cymru. Mae'r ymchwil wedi nodi sector iach, sy'n aeddfedu, ac sydd ag ymagwedd iach o ran twf yn y dyfodol. Fodd bynnag, mae hefyd wedi nodi heriau – yn arbennig y bygythiadau a achosir gan Brexit, proffil arweinyddiaeth sy'n heneiddio, a’r wasgfa barhaus ar adnoddau. Bydd yn ddiddorol gweld sut y gellir defnyddio'r canfyddiadau hyn i lywio'r gwaith o ddatblygu polisi a chefnogi gweithgarwch yn y dyfodol er mwyn gwrthbwyso rhai o'r heriau hynny a, gobeithio, hwyluso twf parhaus yn y sector.”

Dywedodd Ioan Teifi, ymchwilydd arweiniol yn Wavehill Ltd

Mapio’r sector Busnesau Cymdeithasol yng Nghymru Mehefin 2018/19

Lawrlwythwch y Crynodeb Gweithredol a'r Adroddiad Llawn yma

Cliciwch yma

 

Lawrlwythwch y Crynodeb Gweithredol a’r Adroddiad Llawn yma